Nhà viết kịch Thâm Tâm (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Thâm Tâm (1917–1950) vừa là một nhà thơ và nhà viết kịch Việt Nam. Ông nổi tiếng với bài thơ Tống biệt hành, với một phong cách thơ hòa hợp giữa cổ điển và hiện đại, thể hiện hào khí rất cao. Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà viết kịch Thâm Tâm

Tiểu sử

– Thâm Tâm, tên thật là Nguyễn Tuấn Trình, sinh năm 1917 tại thị xã Hải Dương, tỉnh Hải Dương.

– Ông xuất thân trong một gia đình nho học nghèo, đông con. Học hết tiểu học, ông phải ở nhà phụ giúp gia đình với các công việc như đóng sách, nấu bánh kẹo… Cuộc sống khốn khó từ tấm bé đã hun đúc trong ông nghị lực vươn lên, cùng với tâm hồn nhạy cảm, đầy rung động trước thời cuộc và con người.

– Là một nhà thơ, nhà báo, nhà viết kịch, Thâm Tâm là một gương mặt sáng của đội ngũ văn nghệ sĩ Việt Nam trong giai đoạn đấu tranh chống thực dân, góp phần tạo nên diện mạo văn học giai đoạn giao thời và cách mạng.

Sự nghiệp

– Năm 1938, Thâm Tâm theo gia đình lên Hà Nội. Tại đây, ông bắt đầu cuộc sống mưu sinh bằng nhiều nghề: vẽ tranh Bờ Hồ, viết báo, làm đồ gốm và đồng thời dấn thân vào con đường viết văn, làm thơ. Những sáng tác đầu tiên của ông được đăng tải trên các tờ báo như Tiểu thuyết thứ Bảy, Ngày Nay, Bắc Hà, nhà sách Tân Dân, Hội Truyền bá quốc ngữ…

– Từ năm 1940, ông đã để lại dấu ấn với những bài thơ mang âm hưởng thơ hành cổ phong như: Can trường hành, Vọng nhân hành và nổi bật nhất là Tống biệt hành – bài thơ gắn liền với tên tuổi của ông, khơi gợi chí khí bi tráng của những người trai lên đường giữa thời loạn.

– Không chỉ là nhà thơ, ông còn tham gia hoạt động văn hóa cứu quốc, sáng tác kịch, truyện, tiểu luận phục vụ cách mạng. Sau Cách mạng tháng Tám 1945, ông làm việc tại báo Tiên Phong, báo Tiền phong, viết các vở kịch tuyên truyền như 19-8, Lối sống, Lá cờ máu…

– Năm 1947, theo lời kêu gọi của Bộ Quốc phòng, Thâm Tâm gia nhập quân đội, trở thành thư ký Tòa soạn báo Vệ quốc quân (tiền thân của báo Quân đội Nhân dân). Trong vai trò này, ông trực tiếp có mặt tại nhiều chiến dịch lớn ở Việt Bắc, Đông Bắc và đồng bằng Liên khu III.

– Năm 1950, trong chuyến công tác tại Chiến dịch Biên giới, ông đột ngột qua đời tại bản Pò Noa (Cao Bằng), khi mới 33 tuổi. Sự ra đi sớm đã để lại niềm tiếc thương trong lòng bạn đọc và đồng đội.

Tác phẩm tiêu biểu

Thơ:

• Tống biệt hành (in trong Thi nhân Việt Nam, 1942) – kiệt tác mang âm hưởng tráng ca cổ điển

• Chiều mưa đường số 5 (1949) – một bài thơ đậm chất hiện thực chiến tranh, giàu hình tượng

• Can trường hành, Vọng nhân hành, Ly biệt, Ngậm ngùi cố sự, Chào Hương Sơn, Vạn lý Trường thành…

• Thơ Thâm Tâm (NXB Tác phẩm mới, 1988) – tuyển tập sau này tập hợp di sản thơ của ông

Văn – kịch – tiểu luận:

• Sương tháng Tám (kịch, 1939), Nga Thiên Hương (kịch, 1946)

• 19-8 (viết chung với Trần Huyền Trân), Lối sống, Lá cờ máu, Người thợ, Đời thợ

• Đại đội Kim Sơn (truyện, 1948), Thuốc mê (truyện ngắn)

• Văn thơ bộ đội (tiểu luận, 1948)

• 37 truyện ngắn (xuất bản bởi NXB Tân Dân)

Phong cách sáng tác

– Thâm Tâm là một người đa tài, thử sức trên nhiều thể loại từ thơ, truyện, kịch đến hội họa, tiểu luận. Tuy nhiên, thành công rực rỡ nhất vẫn là ở thơ.

– Thơ Thâm Tâm mang đậm chất cổ phong, vừa lãng mạn vừa hùng tráng, đặc biệt là chất trữ tình yêu nước, chí khí kẻ sĩ trong thời loạn

– . Giọng điệu thơ ông đa dạng: khi buồn da diết, khi bi tráng hào hùng, khi lại dịu dàng và sâu lắng. Ẩn sau những câu thơ là tâm hồn của một người nghệ sĩ yêu nước, người lính dấn thân, kẻ hành giả cô đơn nhưng không bao giờ tuyệt vọng.

– Thơ ông kết hợp giữa tính hiện thực lịch sử và tính biểu tượng thẩm mỹ, thường xây dựng hình tượng người ra đi – kẻ chiến binh bước vào cõi mênh mông bất định với trái tim dạt dào yêu thương, nhưng không ngoảnh lại. Đó là sự day dứt cao cả, mang giá trị nhân văn sâu sắc và trường tồn cùng thời gian.

Giải thưởng và vinh danh

• Giải thưởng Nhà nước về Văn học – Nghệ thuật đợt II năm 2007, ghi nhận những đóng góp đặc biệt của Thâm Tâm cho nền văn học cách mạng và văn học hiện đại Việt Nam.

Nhận định, bình luận

– “Người đọc không thấy được hết sự phong phú của ông trong chặng đường mới. Ở giai đoạn trước, ông nhập cuộc muộn, ở giai đoạn sau, ông lại ra đi quá sớm” – Vũ Quần Phương

– “Thâm Tâm là “nhà thơ tiền chiến” nhưng nổi tiếng là một người đã đi, đi biền biệt; đã ngồi, ngồi rất dai” – Nhà báo Trần Cư

– “Hình như cột sống của tác giả “Tống biệt hành” làm bằng sắt!” – Nguyên Hồng