Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử cuộc đời, tác phẩm tiểu biểu và những đóng góp chính của nhà viết kịch Tào Mạt
Tiểu sử cuộc đời
– Tào Mạt (1930 – 1993), tên khai sinh là Nguyễn Duy Thục (cũng có lúc ghi là Nguyễn Đăng Thục), quê ở xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội).
– Ông sinh ngày 22 tháng 11 năm 1930 và mất ngày 13 tháng 4 năm 1993 tại Hà Nội.
– Tào Mạt chủ yếu tự học, nhưng nổi tiếng là người giỏi chữ Hán, viết chữ Hán rất đẹp, đồng thời am hiểu sâu sắc nhiều lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là nghệ thuật chèo dân gian.
– Trong kháng chiến, ông từng là chiến sĩ, sau đó giữ các chức vụ như Phó trưởng Đoàn văn công Quân khu II, chuyên viên văn hóa văn nghệ quân đội, cán bộ sáng tác thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, với quân hàm đại tá.
– Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật đồ sộ, Tào Mạt còn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1993, ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho sân khấu nước nhà.
Tác phẩm tiêu biểu
Tào Mạt để lại một sự nghiệp sáng tác phong phú, trải rộng trên cả kịch nói, chèo, tiểu luận nghệ thuật và thơ chữ Hán.
Các tác phẩm tiêu biểu
-
Kịch nói:
-
Cái ba lô (1958)
-
Trong phòng trực chiến (1965)
-
-
Chèo:
-
Chị Tâm bến Cốc (1960)
-
Đường về trận địa (1966)
-
Đỉnh cao phía trước (1967)
-
Nguyễn Viết Xuân (1970, viết chung với Nguyễn Đức Thuyết)
-
Đặc biệt là bộ ba vở chèo nổi tiếng Bài ca giữ nước (1986) – đỉnh cao sự nghiệp sáng tác của ông.
-
-
Tiểu luận & thơ:
-
Những lời tâm huyết (1993) – tập tiểu luận nghệ thuật.
-
Thơ chữ Hán Tào Mạt (1994) – tuyển tập thơ chữ Hán.
-
Ngoài ra, Tào Mạt còn sáng tác một số vở kịch khác đã được công diễn trên sân khấu nhưng chưa kịp xuất bản.
Đóng góp nổi bật
– Dù cầm bút từ những năm sau kháng chiến chống Pháp, song Tào Mạt chỉ thực sự bộc lộ tài năng rực rỡ vào thời kỳ chống Mỹ. Đỉnh cao sự nghiệp của ông là bộ ba vở chèo Bài ca giữ nước – kể chuyện xưa, chuyện trị nước của cha ông, nhưng thấm đẫm ý nghĩa cho cuộc sống hôm nay. Tác phẩm thể hiện bước đột phá lớn:
– Nhờ những đóng góp to lớn đó, Tào Mạt đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt I năm 1996, khẳng định vị trí của ông trong nền sân khấu dân tộc.
Phong cách sáng tác
-
Về nhận thức, ông dùng chuyện xưa để soi rọi chuyện nay, gửi gắm những triết lý sâu sắc về vận mệnh dân tộc.
-
Về nghệ thuật, ông khéo léo kế thừa tinh hoa chèo truyền thống, nâng nó lên một trình độ mới, góp phần hồi sinh sân khấu chèo một bộ môn từng đứng trước nguy cơ mai một.
