Nhà viết kịch Hoàng Hữu Đản (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Hoàng Hữu Đản vừa là nhà viết kịch nổi tiếng, vừa là một dịch giả uy tín trong mảng văn chương cổ điển Pháp, Hy Lạp, La Mã. Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà viết kịch Hoàng Hữu Đản.

Tiểu sử

– Hoàng Hữu Đản (1922–2012) là một nhà văn, nhà viết kịch, dịch giả tài hoa của Việt Nam.

– Ông sinh ngày 3 tháng 4 năm 1922 tại Quảng Bình. Ngay từ nhỏ, ông đã được tiếp xúc với môi trường giáo dục Pháp ngữ khi theo học tại Collège de Francisca ở Thanh Hóa – nơi ông học tiếng Pháp, tiếng Anh, đồng thời làm quen với hai ngôn ngữ cổ là Hy Lạp và Latin.

– Từng làm thư ký tòa sứ, chủ bút báo Công Lý của Mặt trận Liên Việt, ông cũng giảng dạy văn học, tiếng Việt và tiếng Pháp tại các trường ở miền Trung.

– Từ năm 1954, ông chuyển về dạy tại trường cấp 3 Ngô Sĩ Liên, Bắc Giang, gắn bó với nghề giáo cho đến khi trường sơ tán. Những năm sau đó, ông chuyên tâm vào sự nghiệp nghiên cứu, sáng tác và dịch thuật.

– Ông mất ngày 26 tháng 3 năm 2012 tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 90 tuổi.

Sự nghiệp và phong cách sáng tác

– Hoàng Hữu Đản là một trí thức hiếm có của văn hóa Việt Nam hiện đại, một cây bút đa tài vừa là nhà viết kịch, nhà nghiên cứu, dịch giả, thi sĩ, người mở rộng cánh cửa văn học dân tộc đến với thế giới.

– Phong cách của ông kết hợp nhuần nhuyễn giữa chiều sâu văn hóa phương Tây và hồn cốt Á Đông. Ông thường lựa chọn những đề tài lịch sử – nhân văn – triết học, đưa vào tác phẩm bằng lối thể hiện đậm chất văn chương, uyên bác mà sâu sắc.

– Đặc biệt, ông có khả năng làm sống dậy các nhân vật lịch sử qua ngôn ngữ đối thoại sân khấu. Kịch của ông không phô trương hình thức mà lặng lẽ gợi mở suy tư về con người và số phận.

Tác phẩm tiêu biểu

1. Kịch bản sân khấu:

• Bí mật vườn Lệ Chi

• Người con gái Nguyễn Du

• Gặp gỡ tất yếu

• Mất mát và đền bù

• Đứa con hư

Các tác phẩm kịch của ông thường khai thác các bi kịch lịch sử và nhân vật văn hóa lớn, với cách thể hiện tinh tế, kịch tính nhưng giàu tính triết lý và nhân văn.

2. Dịch thuật từ cổ văn phương Tây:

• Iliade và Odyssée (Homère)

• Bi kịch của Eschyle, Sophocle, Euripide

• Hài kịch của Aristophane

• Sử học của Herodote, Thucydide, Xenophon

Đặc biệt, ông được biết đến với bản dịch vở kịch thơ Le Cid (Pháp) năm 1960 — một bản dịch xuất sắc.

3. Dịch văn học Việt sang tiếng Pháp:

• Ánh trăng (Tuyển thơ Việt Nam – song ngữ)

• Lỡ bước sang ngang (Nguyễn Bính)

• Thơ điên (Hàn Mặc Tử)

• Thi Vân Yên Tử (Hoàng Quang Thuận)

• Quà muộn (Nguyên Hương)

4. Dịch văn học Việt sang tiếng Anh:

• Nỗi buồn chiến tranh (Bảo Ninh)

5. Viết cho thiếu nhi:

• Các tác phẩm chuyển ngữ của Maurice Carème:
  Truyện kể cho Caprine, Vương quốc các loài hoa, Cái dải mũ của Pompadour, Hòn bi thủy tinh

Giải thưởng và vinh danh

– Năm 2008, ông được Chính phủ Pháp trao tặng Huân chương Cành cọ Hàn lâm hạng nhì, một vinh dự lớn dành cho người có đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và dịch thuật.

Nhận định

– Ông Olivier Page, một trí thức Pháp, nhận xét: Ông là một tu sĩ Franciscain yêu nước, xuất thân từ đồng ruộng và truyền thống ngàn đời của Việt Nam, một kẻ khiêm tốn đã làm nên những sự nghiệp lớn trong đời mình bằng cách chiến đấu cho tổ quốc và văn chương; ông là một nghệ sĩ đã đọc Homère sau khi say đắm Athéna, vị nữ thần có đôi mắt biếc xanh của lá cây ôliu…