Nhà văn Xuân Phượng (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn Xuân Phượng.

Tiểu sử

– Nhà văn Xuân Phượng, tên thật là Nguyễn Thị Xuân Phượng, sinh năm 1929 tại làng Nham Biều, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

– Bà sinh ra trong một gia đình quý tộc phong kiến, có nền nếp truyền thống và giáo dục. Chồng bà là ông Tôn Thất Hoàng, một bộ đội pháo binh, và họ có ba người con trai: Nguyễn Phước, Nguyễn Phương và Nguyễn Phong.

– Trước khi bén duyên với nghệ thuật, Xuân Phượng từng được đào tạo ngành y và có thời gian công tác trong lĩnh vực y tế. Tuy nhiên, con đường nghệ thuật và cách mạng đã đưa bà đến với nhiều vai trò quan trọng khác, từ đạo diễn, nhà văn cho tới thông dịch viên ngoại giao.

Sự nghiệp

– Xuân Phượng là một phụ nữ tài năng, đa lĩnh vực, từng trải qua nhiều vị trí công tác khác nhau trong suốt cuộc đời:

• Tham gia kháng chiến từ năm 16 tuổi, bà từng làm công nhân tại xưởng chế tạo chất nổ của Quân giới Liên khu IV, sau đó trở thành thông dịch viên ngoại giao.

• Năm 1967, bà làm phiên dịch cho đạo diễn người Hà Lan Joris Ivens trong quá trình thực hiện bộ phim Vĩ tuyến 17 – Chiến tranh nhân dân.

• Sau đó, bà làm truyền hình, đảm nhiệm vai trò Trưởng phòng khám Nhi quận Ba Đình (Hà Nội) và sau này công tác tại Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh.

– Bà đặc biệt được biết đến như một đạo diễn phim tài liệu xuất sắc, với nhiều tác phẩm phản ánh sâu sắc đời sống và chiến tranh, tiêu biểu như:

• Việt Nam và chiếc xe đạp (1974)

• Khi tiếng súng vừa tắt (1975)

• Khi những nụ cười trở lại (1976)

• Hai tiếng quê hương (1978)

• Tôi viết bài ca hồi sinh (1979)…

– Từ khi nghỉ hưu, bà trở thành một nhà sưu tập tranh tầm cỡ, ghi dấu ấn trong giới mỹ thuật và nghệ thuật đương đại.

Tác phẩm tiêu biểu

• Hồi ký Gánh gánh gồng gồng: Tác phẩm nổi bật nhất trong sự nghiệp văn chương của Xuân Phượng, được xuất bản khi bà đã ngoài 90 tuổi, như một hành trình trở lại quá khứ đầy xúc động, thấm đẫm tình yêu quê hương và tinh thần dân tộc.

Giải thưởng

• Huân chương Bắc Đẩu Bội Tinh (2011) – phần thưởng danh giá của Chính phủ Pháp, ghi nhận những đóng góp của bà trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật.

• Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2020 dành cho cuốn hồi ký Gánh gánh gồng gồng – một dấu mốc ghi nhận giá trị tư liệu và nghệ thuật của tác phẩm.

Phong cách sáng tác

– Văn phong của Xuân Phượng mộc mạc nhưng sâu lắng, gần gũi mà vẫn thấm đẫm chiều sâu tư tưởng. Với cuốn hồi kí Gánh gánh gồng gồng, bà không chỉ kể lại một cuộc đời, mà còn vẽ nên bức tranh sống động của một thời đại lịch sử. Hồi ký của bà như một cuốn phim quay chậm, giàu hình ảnh, cảm xúc và tính nhân văn.

– Tác phẩm mang đậm hơi thở cuộc sống, vừa là chứng tích lịch sử, vừa là lời nhắn gửi chân thành đến các thế hệ trẻ đang bối rối giữa những ngã rẽ cuộc đời. Qua từng trang sách, ta cảm nhận được tình yêu đất nước, lòng nhân ái và ý chí kiên cường của một người phụ nữ từng sống, từng chiến đấu và từng cống hiến không ngừng.

Nhận định, đánh giá

– Nhạc sĩ Thụy Kha: “Cuốn sách này rất cần cho tất cả các thế hệ, mà nhất là thế hệ trẻ, nhất định đọc và phải đọc rất kỹ. Nếu như không có văn bản này, chúng ta sẽ không biết ai vào với ai, chúng ta không biết sống như thế nào, tại sao chúng ta dấn thân vào cách mạng? Chúng ta dấn thân như thế nào?… Và cuộc đời của chị Phượng, tình cờ, mang chứa được cuộc đời của dân tộc mình ở trong đó.”