Nhà văn Trang Thế Hy (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Trang Thế Hy là một trong những cây bút đặc sắc của văn học Nam Bộ. Ông để lại dấu ấn riêng biệt, không lẫn với bất kỳ ai, và đã ghi sâu trong lòng độc giả bằng những tác phẩm giàu chất nhân văn, giàu tính triết lý.

Tiểu sử

• Tên thật: Võ Trọng Cảnh

• Sinh: 29/10/1924 – Mất: 08/12/2015, tại Bến Tre

• Quê quán: Hữu Định, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre

• Bút danh: Trang Thế Hy, ngoài ra còn dùng: Phạm Võ, Văn Phụng Mỹ, Triều Phong, Vũ Ái, Văn Minh Phẩm…

• Gia đình: Vợ ông là nhà thơ, họa sĩ Phạm Thị Quý.

Sự nghiệp

• Cách mạng tháng Tám 1945: Tham gia cướp chính quyền ở Bến Tre.

• Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, ông tích cực tham gia cách mạng.

• 1962: Bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giam, sau đó thoát ly vào vùng kháng chiến.

• Sau 1975: Sinh hoạt văn nghệ tại TP.HCM, làm biên tập viên báo Văn nghệ TP.HCM, là Ủy viên BCH Hội Nhà văn TP.HCM.

Tác phẩm

Ông sáng tác khoảng 65 truyện ngắn, 20 bài thơ và 2 tiểu thuyết, tiêu biểu:

• Nắng đẹp miền quê ngoại (1964)

• Mưa ấm (1981)

• Người yêu và mùa thu (1981)

• Vết thương thứ 13 (1989)

• Tiếng khóc và tiếng hát (1993)

Thơ:

• Lời nói dối nhân ái

• Đắng và ngọt (2014) với các bài: Trên đống rác, Bối rối, Bứt đứt sợi chỉ hồng, Cõi mộng, Cuộc đời, Dấu răng…

Giải thưởng:

• Giải thưởng Văn học Nguyễn Đình Chiểu (1960–1965) với Anh Thơm râu rồng

• Tặng thưởng Hội Nhà văn Việt Nam (1994) với Tiếng khóc và tiếng hát

• Tặng thưởng loại A của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam (2001) với Nợ nước mắt

Phong cách sáng tác

– Trang Thế Hy được xem là một trong những ngòi bút tiêu biểu của Nam Bộ. Văn chương của ông giàu triết lý nhưng gần gũi, giản dị mà sâu sắc. Trong truyện ngắn, ông thường khắc họa hình tượng người dân Nam Bộ cởi mở, hào hiệp, tình nghĩa, giàu thiện lương. Dù ở hoàn cảnh khắc nghiệt, nhân vật vẫn giữ được bản chất trong sáng, kiên cường, không khuất phục.

– Ngôn từ trong tác phẩm giản dị nhưng tinh tế, giàu sức gợi, phù hợp với bối cảnh và nhân vật. Giọng điệu triết lý nhẹ nhàng, thấm đẫm chất nhân văn, giúp mỗi câu chuyện vừa gần gũi vừa để lại dư âm sâu lắng. Chính sự hòa quyện giữa nhân vật, ngôn từ và triết lý đã tạo nên phong cách độc đáo, khó trộn lẫn của Trang Thế Hy trong nền văn học Việt Nam.

Nhận định, đánh giá

– Đạo diễn Lê Văn Duy: “Cái vốn sống đó được đưa lên trang giấy rất sinh động nhờ kho từ ngữ dân gian khá dồi dào. Những “Sông dài cá lội biệt tăm” và “Trồng hường bẻ lá che hường” mà anh thích chọn làm đề từ cho truyện”

– Nhà văn, nhà báo Ngô Thị Kim Cúc: “Văn của Trang Thế Hy như thúc vào mình, làm cho mình phải tự vấn nên sống như thế nào cho phải với cuộc đời”.

– Nhà thơ Cao Xuân Sơn nhận định: “Trang Thế Hy là nhà văn Việt Nam viết nhiều nhất về nghề văn và nhà văn” và “ông viết không vì danh lợi, mà viết như một cách sống”.

– Phạm Quang Trung trong bài viết có tựa đề Bài học sáng tạo từ văn nghiệp của Trang Thế Hy: “(…) so với nhiều nhà văn Nam Bộ, ông tách riêng ra một cõi, vừa nghiêm cẩn vừa sâu lắng, vừa Nam Bộ vừa Việt Nam, thậm chí có những nét gặp gỡ nhân loại bao la ở tầng thẳm sâu nhất” [41, tr.15]

– Nhà văn Lê Minh Khuê trong bài viết Phong cách Trang Thế Hy đã có nhận định khá tinh tế về dấu ấn riêng của truyện ngắn Trang Thế Hy: “Ông là tác giả Nam Bộ, văn chương Nam Bộ dường như một mình ông một phong cách. Ông không bình dân, không nhiều sôi nổi. Ông hiện lên trong các trang viết với sự tinh tường, thấu hiểu và điềm tĩnh trước cuộc sống, trước cảnh sắc. (…) Ông viết về tâm sự của những con người bé nhỏ mà trong sạch. (…) Họ cũng là con người không giản đơn…”

– Trịnh Đình Khôi qua bài viết Truyện ngắn của Trang Thế Hy: “Văn Trang Thế Hy điềm đạm (…). Trang Thế Hy không cố ý triết lý. Tính triết lý toát lên từ nhân vật, từ ngôn ngữ tác giả và ngôn ngữ nhân vật”. “Trang Thế Hy là một nhà văn hóa viết văn. Trong ông có văn hóa Á Đông kết hợp với những ý tưởng phương Tây hiện đại” [72, tr.149]

– Nguyễn Khắc Trường đã nhận xét về đề tài chiến tranh, con người và cảnh sắc Nam Bộ trong truyện ngắn Trang Thế Hy như sau: “Văn của Trang Thế Hy không đọc nhanh được, không đọc vội được. Ông viết bình tĩnh, ngẫm ngợi, và ta cũng phải bình tĩnh đọc. Mỗi truyện của ông là một gửi gắm, một nỗi niềm. Ông nặng lòng với cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nặng lòng với những người những cảnh vùng sông nước quê hương Bến Tre và những nơi ông đã qua của đồng bằng Nam Bộ. (…) Ông viết, những hồi ức chiến tranh và thực tại bây giờ đan dệt vào nhau…” [72, tr.146]

– Trần Huy Quang cũng thống nhất với nhận định của nhà văn Nguyễn Khắc Trường qua bài viết Tôi học được nhiều ở Trang Thế Hy về nghề văn: “Văn Trang Thế Hy kỹ càng, đẹp, đầy tính triết lý, nên đọc chậm thì mới hiểu hết, mới hưởng hết được cái hay”