Nhà văn Phạm Cao Củng (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Phạm Cao Củng là một trong những nhà văn tiên phong, có vai trò quan trọng trong việc đưa thể loại trinh thám mang màu sắc Việt Nam đến với đông đảo bạn đọc. Những tác phẩm của ông không chỉ gây tò mò, hấp dẫn mà còn giàu giá trị văn hóa – dân tộc. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn Phạm Cao Củng.

Tiểu sử

• Phạm Cao Củng sinh năm 1913 tại Nam Định (có tài liệu ghi 1912, quê gốc Thái Bình), mất ngày 17/12/2012 tại Florida, Mỹ.

• Xuất thân trong một gia đình Nho học – cha là cụ Kép Phạm Cao Bạt (em vợ nhà thơ Trần Tế Xương).

• Ông học hết 4 năm Thành Chung và 1 năm Trường Kỹ nghệ thực hành Hải Phòng rồi nghỉ học đi làm.

• Ông kết hôn ba lần; người vợ đầu Trường Nga và người vợ thứ ba đều đồng hành cùng ông trên con đường viết báo làm văn.

• Nhà nghiên cứu Phạm Tú Châu là cháu ruột của ông.

Sự nghiệp

• Khởi nghiệp rất sớm trong lĩnh vực xuất bản, nhưng tập truyện ngắn đầu tay Hang gió (1931) thất bại.

• Viết trinh thám, kiếm hiệp, mạo hiểm cho nhà xuất bản Mai Lĩnh dưới nhiều bút danh: Văn Tuyền, Trần Lang, Phương Trì…

• Cộng tác với các tờ Phong Hóa, Ngày Nay,… với bút danh Cao Củng, Án Cao, Phạm Thị Cả Mốc…

• Vết tay trên trần (1936) được xem là cuốn tiểu thuyết trinh thám đầu tiên của Việt Nam hiện đại.

• Ông từng tham gia công an, phản gián – giảng viên cho ngành công an Việt Minh.

• Năm 1954 di cư vào Sài Gòn, làm báo và buôn bán; sang Mỹ từ 1974.

• Tác phẩm nổi tiếng: Gia tài nhà họ Đặng, Ba viên ngọc bích, Chiếc tất nhuộm bùn, Người một mắt, Kỳ Phát giết người, Chiếc gối đẫm máu, Vụ án mạng thứ sáu…

Phong cách sáng tác

• Nhà văn tiên phong của thể loại trinh thám Việt Nam.

• Khéo kết hợp yếu tố điều tra – phá án gay cấn với bối cảnh, nhân vật Việt Nam gần gũi, bình dị.

• Tác phẩm của ông giàu tính logic, kịch tính, bố cục chặt chẽ nhưng lời văn mộc mạc, dễ hiểu.

• Mang đậm bản sắc dân tộc và truyền tải tình yêu quê hương đất nước qua từng trang viết.

Tác phẩm

– Một số tác phẩm tiêu biểu của ông được nhiều đọc giả biết đến:

+ Vết tay trên trần (1936)

+ Gia tài nhà họ Đặng (1937)

+ Chiếc tất nhuộm bùn (1938)

+ Ba viên ngọc bích (1938)

+ Người một mắt (1940)

+ Kỳ Phát giết người (1941)

+ Nhà sư thọt (1941)

+ Đôi hoa tai của bà Chúa (1942)

+ Đám cưới Kỳ Phát (1942)

+ Bàn tay sáu ngón

+ Hai người lên máy chém (1950)

+ Người chó sói (1950)

….

Nhận định, đánh giá

– Vũ Ngọc Phan, trích từ trong cuốn “Nhà văn hiện đại” xuất bản năm 1943: “Cái đặc biệt mà người ta thấy ở tiểu thuyết trinh thám Phạm Cao Củng là những nhân vật và khung cảnh do ông sáng tạo đều có tính chất Việt Nam, hợp với trình độ người Việt Nam ta hiện thời, không như mấy nhà tiểu thuyết trinh thám khác đi nhặt những mẩu chuyện ly kỳ của Tây phương rồi cố gò ép vào những khung cảnh lai Việt, lai Pháp… Nếu xét truyện trinh thám của Phạm Cao Củng trong phạm vi tương đối, người ta thấy đến nay ở nước ta, trong loại này, tiểu thuyết của Phạm Cao Củng vẫn là những tiểu thuyết khá hơn cả”

– PGS, TS Phạm Tú Châu: “Người đầu tiên có công thử nghiệm việc bản địa hóa tiểu thuyết trinh thám phương Tây thì chỉ có một mình Phạm Cao Củng. Thế nhưng bấy nay trên diễn đàn văn học VN hiện đại… tác giả này lại bị bỏ quên và chỉ gần đây mới được nói tới trong bộ Từ điển văn học mới xuất bản”.