Nhà văn Nguyễn Quang Thiều (Tiểu sử cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Nguyễn Quang Thiều là người nghệ sĩ đa tài. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về nhà văn Nguyễn Quang Thiều

Tiểu sử

– Nguyễn Quang Thiều là một nhà văn, nhà thơ, dịch giả và họa sĩ đa tài, nổi bật trên văn đàn Việt Nam đương đại với những đóng góp phong phú cả về nội dung lẫn hình thức nghệ thuật. Không chỉ gắn bó với văn học, ông còn tích cực hoạt động trong lĩnh vực báo chí và hội họa, khẳng định hình ảnh một nghệ sĩ đa năng, đầy nhiệt huyết.

– Ông sinh ngày 13 tháng 02 năm 1957 tại làng Chùa, xã Sơn Công, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội). Hiện nay, Nguyễn Quang Thiều đang sống và làm việc tại Hà Nội.

– Nguyễn Quang Thiều từng theo học và tốt nghiệp đại học tại Cuba, mở rộng tầm nhìn quốc tế và tiếp thu được nhiều ảnh hưởng văn hóa, góp phần làm phong phú thêm vốn sống và tư duy nghệ thuật của ông.

Sự nghiệp 

– Sau khi tốt nghiệp đại học tại Cuba, Nguyễn Quang Thiều trở về nước và có một thời gian công tác trong ngành công an. Đến năm 1983, ông bắt đầu dấn thân vào con đường văn chương và nhanh chóng trở thành một cây bút sung sức, xuất hiện thường xuyên trên các tạp chí, báo chí văn nghệ với vai trò nhà văn, nhà thơ, dịch giả và họa sĩ.

– Sau khi chuyển ngành, ông làm việc tại các cơ quan báo chí uy tín như báo Văn Nghệ, báo Văn Nghệ Trẻ, và Báo Tuần Việt Nam. Đồng thời, ông còn đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong lĩnh vực văn học nghệ thuật:

• Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII, IX

• Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa X (nhiệm kỳ 2020–2025)

• Phó Tổng thư ký thứ nhất Hội Nhà văn Á – Phi và Mỹ La Tinh

• Giám đốc Trung tâm Dịch thuật Văn học – Hội Nhà văn Việt Nam

• Giám đốc kiêm Tổng biên tập Nhà xuất bản Hội Nhà văn (từ ngày 10/5/2017)

– Không chỉ thành công trên lĩnh vực văn học, Nguyễn Quang Thiều còn khẳng định mình với hội họa. Tháng 1/2021, ông tổ chức cuộc triển lãm cá nhân đầu tiên mang tên “Người thổi sáo”, đánh dấu bước phát triển mới trên hành trình nghệ thuật đa diện của mình.

Giải thưởng

+ Trong sự nghiệp viết văn của mình ông đạt giải thưởng văn học như:

+  Giải thưởng truyện ngắn 1989 – 1990 tạp chí Văn nghệ quân đội.

+ Giải thưởng truyện ngắn hay 1991 của Hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh.

+ Giải thưởng thơ hay 1993 của báo Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh.

+ Giải thưởng bút ký 1991 của tuần báo Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam.

+ Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1993 cho tập thơ Sự mất ngủ của lửa;.

+ Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam.

+ Giải thưởng dịch thuật cho tập thơ Những người đàn bà gánh nước sông của Hội dịch giả văn học quốc gia Hoa Kỳ (1998).

+ Giải thưởng thơ của Liên đoàn Thanh niên sinh viên Đại học Tổng hợp Lahabana 1986.

+ Giải thưởng Nhà xuất bản Kim Đồng 2000 – 2002.

+ Giải thưởng Final cho tập thơ The Women Carry River Water của The National Literary Translators Association of America năm 1998.

+ Giải thưởng Nhà nước về Văn học & Nghệ thuật đợt 4 năm 2017.

+ Giải thưởng thơ Hàn Quốc năm 2018.

Tác phẩm chính

Thơ

• • • Ngôi nhà tuổi 17 (1990)
    • Sự mất ngủ của lửa, 1992
    • Những người đàn bà gánh nước sông, 1995
    • Những người lính của làng, 1996
    • Thơ Nguyễn Quang Thiều, 1996
    • Nhịp điệu châu thổ mới, 1997
    • Bài ca những con chim đêm, 1999
    • Thơ tuyển cho thiếu nhi, 2004
    • Cây ánh sáng, 2009
    • Châu thổ, 2010
    • Tiếng vọng

Văn xuôi (Tiểu thuyết, truyện ngắn)

• • Mùa hoa cải bên sông, 1989 – Được chuyển thể thành phim Lời nguyền của dòng sông (1992) Đạo diễn : Khải Hưng
  • Tiếng gọi cuối mùa đông – Được chuyển thể thành phim Tiếng gọi bên sông (1993) Đạo diễn : Nguyễn Hữu Phần
  • Cái chết của bầy mối, 1991
  • Người đàn bà tóc trắng, 1993
  • Bầy chim chìa vôi
  • Thành phố chỉ sống 60 ngày, 1991
  • Vòng nguyệt quế cô đơn, 1991
  • Cỏ hoang, tiểu thuyết, 1992
  • Tiếng gọi tình yêu, 1993

– Đến nay, Nguyễn Quang Thiều đã xuất bản 7 tập thơ, 15 tập văn xuôi và 3 tập sách dịch. Tập thơ mới nhất của anh, Cây ánh sáng – Nhà xuất bản Hội Nhà văn 2009 đang thu hút sự chú của dư luận và giới phê bình

– Tiểu thuyết Kẻ ám sát cánh đồng được hãng phim truyền hình Việt Nam dựng thành bộ phim Chuyện làng Nhô (xem thêm làng Nhô) phát sóng phổ biến trên VTV trong những năm 1998

Phong cách sáng tác

– Phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Thiều nổi bật với chất trữ tình sâu lắng và khả năng truyền tải cảm xúc mãnh liệt trong cả thơ và truyện ngắn. Ông luôn dành sự thấu cảm đặc biệt cho con người và cuộc sống thường nhật, khắc họa chân thực những niềm vui bình dị, nỗi đau, khó khăn cũng như số phận nhiều trái ngang của con người.

– Bối cảnh lịch sử và xã hội Việt Nam để lại dấu ấn đậm nét trong sáng tác của ông. Bằng con mắt tinh tế, Nguyễn Quang Thiều không ngần ngại phản ánh và phê phán những vấn đề bất ổn, đồng thời hướng đến những giá trị nhân văn sâu sắc.

– Ngôn ngữ của ông giàu hình ảnh, giàu sức gợi, kết hợp với sự đa dạng về chủ đề từ tình yêu, cái chết, số phận con người cho tới những khám phá xã hội đã tạo nên một phong cách độc đáo, đầy sức hút. Chính bởi vậy, tác phẩm của Nguyễn Quang Thiều không chỉ cuốn hút người đọc bởi cảm xúc mà còn mở ra nhiều tầng nghĩa để suy ngẫm.

Nhận định 

+ “Nguyễn Quang Thiều là một tác giả đa tài, sáng tác thơ, văn xuôi, làm báo và anh từng cùng làm với tôi ở báo Văn Nghệ, thuở đó tôi còn thấy anh vẽ tranh. Nhưng ấn tượng nhất với tôi vẫn là Nguyễn Quang Thiều thi sĩ – một thi sĩ nổi bật trong làng thơ đương đại Việt Nam.” (Nhà thơ Nguyễn Duy)

+ “Nhà thơ vừa xuất hiện đã tìm thấy giọng thơ riêng, là điều hiếm. Hiếm hơn nữa, khi giọng thơ đó có sức lan toả khá rộng. Với thế hệ đi sau ở miền Bắc, thơ Nguyễn Quang Thiều làm nên sự thể ấy.” (Nhà thơ Inrasara)

+ “Thơ Nguyễn Quang Thiều không phải là loại thơ tượng trưng, siêu thực hay cách tân cách tiếc gì hết? Một số người nói nó “Tây” quá, chỉ vì họ đọc thơ Thiều thấy khó hiểu. Nhiều bài ngôn ngữ, giọng điệu nghe từa tựa như kiểu người nước ngoài nói lơ lớ, ngọng nghịu… khi phát âm tiếng Việt.” (Nhà thơ Phạm Ngọc Thái)

+ “Tôi viết rất nhiều thể loại như truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch sân khấu, kịch bản phim, tiểu luận, báo chí… Nhưng thơ ca là nơi duy nhất để tôi giải phóng tôi và để tôi trú ẩn. Một điều tôi muốn nói đến là: có thể những bài thơ cụ thể nào đó không cứu rỗi được thế giới nhưng những gì mang tinh thần của thi ca đã và đang cứu rỗi thế giới.” (Nhà văn Nguyễn Quang Thiều)

+ “Hãy sống, hãy mơ ước và sáng tạo không ngưng nghỉ trong im lặng nếu không có lý do để than thở. Khi nhà văn sống đến từng nào thì họ sẽ viết đến từng đó.” (Nhà văn Nguyễn Quang Thiều)

+ “Nguyễn Quang Thiều là một tác giả đa tài, sáng tác thơ, văn xuôi, làm báo và anh từng cùng làm với tôi ở báo Văn Nghệ, thuở đó tôi còn thấy anh vẽ tranh. Nhưng ấn tượng nhất với tôi vẫn là Nguyễn Quang Thiều thi sĩ – một thi sĩ nổi bật trong làng thơ đương đại Việt Nam.” (Nhà thơ Nguyễn Duy)