Nguyễn Huy Thiệp đã trở thành biểu tượng của văn học Việt Nam đương đại, là một trong những tác giả nổi tiếng và được ngưỡng mộ nhất trong cộng đồng văn chương. Với tài văn sâu sắc, ông đã đi vào lòng độc giả không chỉ bằng những tác phẩm văn xuôi, mà còn bởi sự tri thức và tinh thần nhạy bén qua từng dòng chữ. Bài viết dưới đây khái quát vê Tiểu sử, cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác và nhận định về Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp
Tiểu sử
-
Ngày sinh: 29/04/1950 tại Thái Nguyên
-
Ngày mất: 20/03/2021 tại nhà riêng, quận Thanh Xuân, Hà Nội
-
Quê quán gốc: Huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
-
Học vấn: Tốt nghiệp khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
-
Năm 1960, ông cùng gia đình chuyển về quê, định cư tại xóm Cò, thôn Khương Hạ, xã Khương Đình, huyện Thanh Trì, Hà Nội.
-
Năm 1970, Nguyễn Huy Thiệp tốt nghiệp khoa Sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
-
Sau khi ra trường, ông lên một ngôi làng thuộc vùng Tây Bắc Bộ để dạy học và gắn bó với công việc này suốt 10 năm (1970–1980).
-
Năm 1980, ông chuyển về Hà Nội, làm việc tại Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau đó tiếp tục công tác tại Công ty Kỹ thuật Trắc địa Bản đồ, Cục Bản đồ.
-
Năm 1992, ông rời khỏi cơ quan nhà nước, từ đó tập trung hoàn toàn cho sáng tác văn học.
Sự nghiệp văn học
- Nguyễn Huy Thiệp là một cây bút tài năng, có đóng góp lớn cho nền văn xuôi hiện đại Việt Nam. Ông để lại một gia tài tác phẩm phong phú, gồm nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch và phê bình.
-
Truyện ngắn & tiểu thuyết tiêu biểu:
-
Tâm hồn mẹ (1982) – được cải biên thành phim cùng tên (2011)
-
Muối của rừng, Nàng Sinh, Cô Mỵ (5/1986) – ba truyện ngắn đầu tiên được xuất bản
-
Vết trượt (9/1986)
-
Tướng về hưu (6/1987) – dựng thành phim năm 1988
-
Những ngọn gió Hua Tát (1989)
-
Thương nhớ đồng quê (1992) – dựng thành phim năm 1995
-
Con gái thủy thần (1993)
-
Xuân Hồng (1994)
-
Tiểu Long Nữ (tiểu thuyết, 1996)
-
Thương cả cho đời bạc (2000)
-
Mưa Nhã Nam (2001)
-
Tuổi hai mươi yêu dấu (tiểu thuyết)
-
Gạ tình lấy điểm (tiểu thuyết, 2007)
-
Kiếm sắc, Vàng lửa, Phẩm tiết (tập truyện ngắn)
-
-
Kịch:
-
Suối nhỏ êm dịu (2001)
-
Mổ nhà văn (dưới bút danh Thích Thiện Ngân)
-
Tuyển tập kịch Nguyễn Huy Thiệp (2003)
-
-
Tuyển tập & phê bình:
-
Tác phẩm và dư luận (1989, tái bản 1991)
-
Như những ngọn gió (1995)
-
Truyện ngắn chọn lọc Nguyễn Huy Thiệp (1995)
-
Tuyển tập truyện ngắn (2001, 2003)
-
Giăng lưới bắt chim, Đông A (2006)
-
Phong cách sáng tác
– Nguyễn Huy Thiệp được xem là người mở lối cho văn xuôi đổi mới sau 1986. Văn của ông có sự thống nhất trong biến hóa, kết hợp giữa trữ tình dân gian, hiện thực khắc nghiệt và yếu tố kỳ ảo, làm nên một phong cách riêng không hòa lẫn.
– Ông có giọng văn sắc lạnh, tinh tế, đôi khi tàn nhẫn mà vẫn giàu nhân văn. Đặc biệt, ông khéo léo xây dựng đối thoại, tạo không khí như một vở kịch đầy xung đột và kịch tính. Ngôn ngữ của Nguyễn Huy Thiệp vừa giàu hình ảnh dân gian vừa mang hơi thở hiện đại, có khi trào lộng, giễu nhại, có khi day dứt, ám ảnh.
– Ông không né tránh mà đối diện trực diện với mặt trái xã hội, số phận con người, cả những bi kịch lịch sử. Những tác phẩm như Tướng về hưu, Những ngọn gió Hua Tát, Những người thợ xẻ, Chảy đi sông ơi… đã phơi bày các vấn đề gai góc, đặt câu hỏi nhức nhối về đạo đức, lẽ sống.
– Truyện của ông thường dùng câu trần thuật ngắn, liệt kê, súc tích, gây ấn tượng mạnh mẽ. Ông “mổ xẻ” đời sống như một bác sĩ phẫu thuật lạnh lùng nhưng chính xác, lột trần bản chất con người, xã hội.
– Nguyễn Huy Thiệp chính là nhà văn đã mở ra những miền đất mới cho văn học Việt Nam, giúp nó trở nên đa thanh, đa diện, phong phú hơn. Phong cách của ông không chỉ độc đáo mà còn để lại dấu ấn sâu đậm, khơi gợi những suy tư về nhân tình thế thái, số phận con người.
Giải thưởng
– Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội về tác phẩm Giăng lưới bắt chim.
– Huân chương hiệp sĩ về văn học nghệ thuật (Pháp),
– Giải thưởng Nomine (Ý).
– Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật đợt V năm 2022
Nhận định
– Nhà phê bình La Khắc Hòa: “Nguyễn Minh Châu mở đường đổi mới văn học Việt Nam sau 1975 với truyện ngắn Bức tranh. Còn Nguyễn Huy Thiệp là người đầu tiên tạo ra bước ngoặt quan trọng của đổi mới”.
– Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: “Nguyễn Huy Thiệp mất đi là một thiệt thòi lớn cho văn đàn Việt Nam, một thiệt thòi không thể bù đắp được. Chúng ta không thể có một Nguyễn Huy Thiệp thứ hai…”.
– Nhà văn Đặng Thân: “Anh có một hỗn danh đầy vinh dự mà hình như phải là người thấu hiểu Phật tính mới dám nhận – nhiều người gọi anh là Thiệp “cứt” – Văn chương phải bất chấp hết. Ngập trong bùn, sục tung lên, thoát thành bướm và hoa, đấy là chí thánh.”.
– Nhà văn Nguyễn Văn Thọ: “Thể xác tan rồi. Như sương khói trong đôi mắt ông kia. Nhưng văn chương của ông, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp tạo ra vẫn đổ bóng dài, thử thách mãi các nhà văn đương đại!”
– Nhà văn Trung Đỉnh: “Tôi có thể khẳng định trong số các nhà văn đương đại khi đó, ông là người có tư tưởng nhất”.
– Nhà phê bình Bùi Việt Thắng: “Nguyễn Huy Thiệp chăm chú, nhấn mạnh vào những cái bất bình thường trở nên bình thường, và cái bình thường được nhìn như bất bình thường”.
– Nhà phê bình Bùi Việt Thắng: ‘Nguyễn Huy Thiệp là một tài năng văn chương, đó là một thực tế hiển nhiên. Nhiều người gọi ông là ‘một thiên tài độc ác’, theo cách nói về văn hào Nga Dostoyevsky. Cổ nhân nói, thiên tài là thiên lệch. Nguyễn Huy Thiệp chưa phải là thiên tài nhưng là tài năng bẩm sinh, vậy nên ông có những tư tưởng cực đoan hơn người thường”.
