Nhà văn Nguyễn Đình Chiểu (Tiểu sử, sự nghiệp, tác phẩm, phong cách sáng tác)

Nguyễn Đình Chiểu là một trong những nhà thơ/ nhà văn lớn của dân tộc, một trí thức yêu nước kiên trung, suốt đời gắn bó với nhân dân Nam Bộ. Bài viết dưới đây khái quát về Tiểu sử, sự nghiệp, tác phẩm, phong cách sáng tác của Nhà thơ/ Nhà văn Nguyễn Đình Chiểu

Tiểu sử

– Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888), tục gọi là cụ Đồ Chiểu, tự Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, Hối Trai.

– Ông sinh tại làng Bồ Điền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên (nay thuộc Thừa Thiên Huế) và sống chủ yếu ở Nam Bộ trong nửa sau thế kỷ XIX.

– Cuộc đời ông trải qua nhiều biến cố: khi đang theo học thì mẹ mất, bản thân ông bị mù, nhưng vẫn kiên cường vượt lên số phận, trở thành thầy giáo, thầy thuốc, nhà thơ gắn bó sâu nặng với nhân dân.

– Ngày 24/11/2021, UNESCO đã vinh danh ông là Danh nhân Văn hóa Thế giới.

Sự nghiệp

• Năm 1843, ông đỗ Tú tài ở trường thi Gia Định.

• Sau khi bị mù (1851), ông về Gia Định mở trường dạy học và làm thuốc.

• Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược, ông đau xót và sáng tác “Chạy giặc” (1859).

• Sau cuộc khởi nghĩa Cần Giuộc (1861), ông viết “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” – kiệt tác ca ngợi tinh thần bi tráng của nông dân Nam Bộ.

• Ở Ba Tri (Bến Tre), ông tiếp tục dạy học, sáng tác để cổ vũ kháng chiến, viết văn tế cho các nghĩa sĩ và tướng lĩnh như Trương Định, Phan Tòng, Phan Thanh Giản…

Tác phẩm tiêu biểu

• Lục Vân Tiên (truyện thơ Nôm, 2082 câu): ca ngợi chính nghĩa, đạo đức và tình nghĩa con người.

• Dương Từ – Hà Mậu (3456 câu): phê phán tôn giáo ngoại lai.

• Ngư Tiều vấn đáp y thuật diễn ca (3642 câu): vừa dạy nghề thuốc, vừa gửi gắm lòng yêu nước.

• Thơ và văn tế: Chạy giặc, Từ biệt cố nhân, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Mười hai bài điếu Trương Định, Thơ điếu Phan Thanh Giản, Thơ điếu Phan Tòng, Lục tỉnh sĩ dân trận vong văn…

Phong cách sáng tác

– Nguyễn Đình Chiểu là ngòi bút lớn của văn học Nam Bộ thế kỷ XIX. Tác phẩm của ông giàu tính chiến đấu, khẳng định ý chí không khuất phục trước ngoại xâm, đồng thời đề cao đạo lý truyền thống: trung – hiếu – tiết – nghĩa. Ngôn ngữ thơ văn mộc mạc, chân chất, đậm màu sắc Nam Bộ nhưng giàu sức lay động. Với nhân dân, ông không chỉ là một nhà thơ mà còn là một nhà giáo, thầy thuốc và nhà văn hóa lớn.

– Đặc điểm sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu:

• Lí tưởng đạo đức nhân nghĩa: đề cao truyền thống nhân nghĩa dân tộc, xây dựng hình tượng con người nhân hậu, thủy chung, chính trực, dám đấu tranh chống cái ác.

• Lòng yêu nước thương dân: thơ văn chống Pháp ghi lại hiện thực đau thương, tố cáo tội ác kẻ thù, khích lệ tinh thần cứu nước, ngợi ca anh hùng nghĩa sĩ.

• Nghệ thuật: bút pháp trữ tình giàu cảm xúc, mang đậm sắc thái Nam Bộ, thiên về kể và có tính diễn xướng, gần gũi với đời sống nhân dân.