Nhà văn Nguyễn Bình Phương (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Nhà văn Nguyễn Bình Phương là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền văn học Việt Nam, với lối viết mới mẻ, đặc biệt khác so với những nhà văn cùng thời đại. Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn Nguyễn Bình Phương

Tiểu sử

– Nguyễn Bình Phương sinh năm 1965 tại Thái Nguyên.

– Ông từng có nhiều năm công tác tại biên giới phía Bắc trong quân ngũ.

– Xuất thân là lính, Nguyễn Bình Phương gắn bó với môi trường quân đội cả trong đời sống và văn chương.

– Ông từng là biên kịch tại Đoàn kịch nói Tổng cục Chính trị, rồi biên tập viên văn học tại Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, nơi ông góp phần phát hiện và nâng đỡ nhiều cây bút viết về đề tài chiến tranh cách mạng.

Sự nghiệp

– Nguyễn Bình Phương là học viên khóa 4 Trường Viết văn Nguyễn Du, khi đó ông vẫn khoác quân phục lính.

– Sau khi tốt nghiệp, ông trở về công tác tại đoàn kịch quân đội, rồi chuyển về Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân. Hiện tại, ông là Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội – một tờ báo văn học hàng đầu Việt Nam.

Tác phẩm tiêu biểu

Nguyễn Bình Phương là một trong số ít nhà văn đương đại thành công ở cả hai thể loại: thơ và tiểu thuyết. Một số tác phẩm tiêu biểu của ông gồm:

• Vào cõi (1991)

• Những đứa trẻ chết già (1994)

• Người đi vắng (1999)

• Trí nhớ suy tàn (2000)

• Thoạt kỳ thủy (2004)

• Mình và họ (2014) – từng bị từ chối xuất bản trong nước, được in ở Mỹ với tên Xe lên xe xuống, sau được NXB Trẻ phát hành.

Đặc biệt, Những đứa trẻ chết già đánh dấu bước ngoặt trong văn nghiệp của ông, dù ban đầu bị giới phê bình dè dặt đón nhận. Chỉ khi ông tạo nên một phong cách không trộn lẫn, giới văn chương mới nhìn nhận lại và đánh giá cao sự độc hành của Nguyễn Bình Phương trên văn đàn.

Phong cách sáng tác

– Nguyễn Bình Phương là một cây bút có lối viết riêng biệt, cá tính, giàu chiều sâu nội tâm và đầy chất suy tưởng. Văn ông không sa đà vào hiện thực thuần túy, mà pha trộn giữa hiện thực và huyền ảo, giữa tỉnh và mộng, giữa con người và thế giới siêu nhiên. Một số đặc điểm nổi bật trong phong cách của ông:

• Cấu trúc truyện phi tuyến tính, thường sử dụng cấu trúc xoắn kép, nhiều mạch truyện đan cài.

• Không khí nông thôn được tái hiện vừa gần gũi vừa kỳ lạ, mang dấu ấn văn hóa dân gian và huyền thoại quê nhà.

• Nhân vật phức tạp, nhiều khi là những người bị tha hóa, điên loạn hoặc không kiểm soát được bản thân – biểu tượng cho chiều sâu bản năng và bóng tối tâm lý con người.

• Ngôn ngữ nghệ thuật giàu tính tạo hình và gợi cảm, vừa tinh tế, vừa cuốn hút người đọc vào một thế giới vừa lạ vừa quen.

– Ông từng chia sẻ: “Trang giấy trắng là nơi nhà văn phải đơn độc vật lộn để tìm ra ý nghĩa con người” – một tuyên ngôn thể hiện rõ tư thế sáng tạo đầy cô độc và dũng cảm của ông.

Giải thưởng và vinh danh

• Năm 2012, tập thơ Buổi câu hờ hững giành Giải thưởng Thơ của Hội Nhà văn Hà Nội.

• Năm 2015, tiểu thuyết Mình và họ nhận Giải thưởng Văn xuôi của Hội Nhà văn Hà Nội.

• Năm 2020, Mình và họ tiếp tục được vinh danh với Giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam.

Nhận định, bình luận

– Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên nhận định: “Tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương đầy ám ảnh, tượng trưng. Đọc nó ta phải chuẩn bị tâm thế tự hỏi và tự đáp cái gì, vì sao”

– Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên: “Thơ Phương chối bỏ lối luận lý, giãi bày, anh nhấn sâu vào vùng cảm liên tưởng, để những hình ảnh tự cho người đọc nắm bắt”.

– PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp – Viện trưởng Viện Văn học đưa ra nhận định cho rằng: “Nguyễn Bình Phương là người dám tuyên bố từ chối các điển hình nghệ thuật. Tức là từ giã mô hình “đại tự sự” để bước về các “tiểu tự sự”, để khơi thức những chiều kích bí ẩn của vô thức bằng cái nhìn ngược sáng. Nguyễn Bình Phương nhìn dương bản đời sống từ cái nhìn âm bản. Và với cái nhìn như thế, một thế giới hiện lên trong thế giới nghệ thuật của anh là một thế giới hỗn độn, ẩn chứa một chiều kích để bước ra phi thực của hiện thực. Nó giống một hình thức kiến tạo tư tưởng trong lãnh địa tiểu thuyết…”.