Ma Văn Kháng là một trong những cây bút nổi bật trong nền văn xuôi đương đại Việt Nam. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, cuộc đời, phong cách sáng tác và giải thưởng của Nhà văn Ma Văn Kháng
Tiểu sử, cuộc đời
– Ma Văn Kháng, tên thật Đinh Trọng Đoàn, sinh ngày 1/12/1936 tại làng Kim Liên, Đống Đa, Hà Nội. Ông là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại, đặc biệt nổi bật từ thời kỳ Đổi mới.
– Năm 18 tuổi, ông lên miền núi và có hơn 25 năm sống, dạy học, gắn bó với vùng cao Tây Bắc, làm giáo viên rồi hiệu trưởng ở Lào Cai. Từ năm 1962-1964, ông học tại Đại học Sư phạm Hà Nội, sau đó quay lại miền núi tiếp tục sự nghiệp giáo dục và bắt đầu viết văn. Tác phẩm đầu tay của ông là truyện ngắn “Phố cụt” đăng trên báo Văn học.
– Năm 1976, ông chuyển về Hà Nội công tác, giữ nhiều chức vụ quan trọng như Tổng biên tập, Phó Giám đốc Nhà xuất bản Lao động, Tổng biên tập tạp chí Văn học nước ngoài.
– Bút danh Ma Văn Kháng được ông đặt để bày tỏ ân tình với ông Ma Văn Nho, người đã tận tình cứu chữa ông khi lâm trọng bệnh, trở thành anh em kết nghĩa.
– Với những đóng góp to lớn, Ma Văn Kháng đã được trao nhiều giải thưởng cao quý: Giải thưởng Văn học ASEAN (1998), Giải thưởng Nhà nước (2001), Giải thưởng Hồ Chí Minh (2012) cùng nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam.
Tác phẩm chính
– Ma Văn Kháng đã sáng tác:
-
Hơn 20 tiểu thuyết
-
Gần 200 truyện ngắn
– Phần lớn các tác phẩm của ông lấy cảm hứng từ sử thi và thế sự đời tư, đặc biệt nổi bật với đề tài cuộc sống và con người miền núi Tây Bắc.
– Các tác phẩm tiêu biểu:
-
Mùa lá rụng trong vườn
-
Hoa gạo đỏ
-
Đồng bạc trắng hoa xòe
-
Mưa mùa hạ
-
Chim én liệng trời cao
Phong cách sáng tác
– Nhà văn Ma Văn Kháng có khả năng xử lí nhiều mảng đề tài khác nhau. Văn phong ông nhẹ nhàng, chú trọng cốt truyện và các tình huống li kì hấp dẫn.
– Ông từng phát biểu về phong cách của mình: “Nhiều người vẫn bảo rằng sở trường của tôi là truyện ngắn, về miền núi, truyện ngắn của tôi có yếu tố lạ. Về mảng đời sống đô thị, từ những năm 80 trở lại đây, truyện của tôi đậm đà chất liệu đời thường. Tôi khai thác được hai mảng đề tài này. Về nghệ thuật, truyện ngắn của tôi ít nhiều thành công trong việc vận dụng thể loại. Tôi nghĩ mình có duyên với truyện ngắn. Tôi cũng yêu tiểu thuyết của mình, không phải là “văn mình” đâu. Nếu viết truyện ngắn là bắn vài con chim thì viết tiểu thuyết là một cuộc đi săn hổ dữ. Nó cần một vốn sống tổng hợp lớn, một tư tưởng đặc sắc, một sức viết bền và một kho chữ nghĩa phong phú”.
– Phong cách nghệ thuật: kết hợp giữa tính hiện thực và tính nhân văn, giữa triết lý và trữ tình; quan tâm đến vấn đề giá trị đạo đức giữa biến động lớn lao của thời cuộcl
Giải thưởng
– Giải thưởng loại B của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1986 cho quyển tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn.
– Giải thưởng của Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam 1995 cho tập truyện ngắn Trăng soi sân nhỏ.
– Giải thưởng Văn học ASEAN.
– Giải thưởng Nhà nước về Văn học – Nghệ thuật năm 2001.
– Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật năm 2012 cho các tác phẩm Truyện ngắn chọn lọc, Mưa mùa hạ, Côi cút giữa cảnh đời, Gặp gỡ ở La Pan Tẩn.
– Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng – Giải Búa liềm Vàng lần thứ VI, năm 2021
