Nhà văn La Phông-ten (Tiểu sử, sự nghiệp, tác phẩm tiêu biểu, phong cách sáng tác)

Bài viết dưới đây khái quát về Tiểu sử, sự nghiệp, các tác phẩm tiêu biểu và phong cách sáng tác của Nhà văn La Phông-ten

Tiểu sử

• Jean de La Fontaine (phiên âm tiếng Việt: Giăng đờ La Phông-ten) sinh ngày 8 tháng 7 năm 1621 tại Château-Thierry (Pháp) và mất ngày 13 tháng 4 năm 1695 tại Paris. Ông là một trong những nhà thơ ngụ ngôn vĩ đại nhất của nền văn học Pháp, nổi bật vào thế kỷ XVII.
• La Fontaine được biết đến rộng rãi nhờ những bài thơ ngụ ngôn đặc sắc, mang tính giáo huấn sâu sắc, đồng thời giàu hình ảnh và âm điệu, dễ nhớ, dễ thuộc. Các tác phẩm của ông không chỉ phản ánh trí tuệ, óc quan sát tinh tế mà còn bộc lộ lòng yêu thiên nhiên và hiểu rõ bản chất con người.
• Ngụ ngôn của La Fontaine đã góp phần làm giàu kho tàng văn học Pháp, trở thành tác phẩm kinh điển, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới và gắn bó với tuổi thơ của bao thế hệ độc giả.

Sự nghiệp

• Jean de La Fontaine sinh ra trong một gia đình tiểu quý tộc tại Château-Thierry, là con trai của một viên quản lý rừng. Mẹ mất sớm, La Fontaine lớn lên dưới sự giáo dục tự do và sâu rộng của cha. Từ nhỏ, ông đã sống giữa thiên nhiên, sớm hình thành tình yêu đặc biệt với cảnh rừng núi, muông thú hoang dã vốn sau này trở thành cảm hứng phong phú cho các sáng tác ngụ ngôn của ông.
• Về học vấn, có rất ít thông tin rõ ràng. Người ta chỉ biết ông theo học tại trường Cao đẳng ở Château-Thierry cho đến năm thứ ba, nơi ông đã tiếp xúc với tiếng La tinh.
• Đến năm 1641, La Fontaine gia nhập tu hội Oratoire, song chỉ một năm sau, ông đã rời bỏ đời sống tôn giáo để quay lại với con đường thế tục. Sau đó, ông chuyển sang học luật và thường xuyên tham gia hội Kỵ sĩ Bàn tròn – nơi tụ hội nhiều nhà thơ trẻ, qua đó làm quen với các văn sĩ như Pellisson, François Charpentier và Tallemant des Réaux.
• Đến năm 1649, ông lấy được bằng luật sư tại Paris.
• Trải qua tuổi trẻ khá êm đềm, La Fontaine tiếp tục nối nghiệp cha làm quản lý rừng. Công việc nhàn hạ này giúp ông có nhiều thời gian để la cà các khách thính văn chương, đồng thời say mê đọc các tác phẩm cổ điển lẫn đương đại. Chính các tác giả Hy-La cổ đại đã trở thành khuôn mẫu quý giá để ông hình thành phong cách cho những bài thơ ngụ ngôn bất hủ sau này.
• Năm 1664 đánh dấu bước ngoặt khi La Fontaine chia thời gian sống giữa Paris và Château-Thierry, đồng thời bắt đầu con đường văn học với câu chuyện thơ hoang đường “Xử bắn Arioste”.
• Chỉ một năm sau, vào 1665, ông gây tiếng vang lớn với hai tập truyện ngắn viết theo lối thơ tự do, duyên dáng mà cũng đầy phóng túng.
• Năm 1668, La Fontaine cho ra mắt tập thơ ngụ ngôn đầu tiên, lập tức được công chúng đương thời nồng nhiệt đón nhận. Không dừng lại ở đó, năm 1669, ông lại thử sức với một thể loại mới – cuốn tiểu thuyết “Tình yêu của Psyché và chàng trai trẻ”, độc đáo ở chỗ hòa quyện giữa văn xuôi và thơ, dựa trên một câu chuyện huyền thoại.
• Sau năm 1672, khi công tước Orléans qua đời, La Fontaine rơi vào cảnh khó khăn tài chính.
• Từ năm 1673, ông được bà Marguerite de La Sablière cưu mang, cho tá túc và bảo trợ. Nhờ vậy, ông tiếp tục dồn tâm sức cho sáng tác. Nhờ có sự che chở của những người bạn giàu có và quyền thế như bà de La Sablière cùng gia đình ông bà d’Harvart, La Fontaine lần lượt cho ra đời ba tuyển tập lớn gồm 12 quyển thơ ngụ ngôn vào các năm 1668, 1678 và 1694. Những ngụ ngôn này có xuất xứ rất đa dạng, chủ yếu dựa trên tác phẩm của các tác giả cổ Hy-La như Esope (Aesop) và Phèdre, nhưng được La Fontaine tái hiện bằng phong cách riêng vô cùng sinh động và độc đáo.
• Đến năm 1693, khi bà de La Sablière qua đời, La Fontaine chuyển sang sống với gia đình d’Harvart. Ông tiếp tục sáng tác và dành những năm tháng cuối đời chìm trong thế giới nghệ thuật, trước khi trút hơi thở cuối cùng vào ngày 13 tháng 4 năm 1695 tại Paris.

Tác phẩm

– Jean de La Fontaine là một cây bút đa tài, đã để lại dấu ấn ở nhiều thể loại văn học khác nhau. Ông sáng tác truyện thơ (năm 1665), tiểu thuyết như “Xise” (viết trong khoảng 1664–1674), cùng một số kịch, nhưng đóng góp vĩ đại nhất, làm nên tên tuổi ông trên văn đàn thế giới chính là bộ Ngụ ngôn (1666–1694) đồ sộ, gồm tất cả 12 quyển.

– Tập Ngụ ngôn của La Fontaine được coi là di sản quý báu không chỉ của văn học Pháp mà còn của kho tàng văn học nhân loại. Trong đó, ông đã khéo léo mượn thế giới loài vật để phản ánh những mối quan hệ con người, phơi bày các thói hư tật xấu, sự bất công, giả dối cũng như tôn vinh những phẩm chất hiền hậu, lương thiện. Nhờ nghệ thuật ẩn dụ tinh tế, lời thơ giàu nhạc điệu, dễ nhớ, dễ thuộc, các ngụ ngôn của ông vừa mang tính giáo huấn sâu sắc, vừa mang lại niềm vui trí tuệ cho người đọc.

– Một số bài ngụ ngôn nổi tiếng nhất của La Fontaine có thể kể đến như

• “Ve và Kiến” – ca ngợi đức tính chăm chỉ, tiết kiệm và phê phán lối sống lười biếng, phó mặc ngày mai.
• “Quạ và Cáo” – bài học thâm thúy về thói hám danh, dễ bị nịnh bợ làm mờ mắt.
• “Chó sói và Cừu non”, “Thần chết và Lão tiều phu”, “Con cáo và chùm nho”, “Gà trống và Cáo”, “Ông già và các con”, “Gà mái đẻ trứng vàng”, “Chó thả mồi bắt bóng”, “Đám ma Sư tử”, hay “Hội đồng chuột”…

Phong cách sáng tác

• Jean de La Fontaine là một tác giả có phong cách vô cùng độc đáo, đậm chất Pháp, vừa tinh tế vừa hóm hỉnh. Văn chương của ông giàu chất thơ, nhẹ nhàng mà sâu sắc, luôn ẩn chứa những tầng ý nghĩa hàm súc. Các truyện ngụ ngôn của ông, có hơn 60 truyện được in thành tập, nổi bật bởi tài kể chuyện khéo léo, lôi cuốn người đọc qua giọng điệu dí dỏm, thông minh và đôi khi cũng không kém phần mơ mộng, phóng túng.
• Ngòi bút La Fontaine mang đậm tinh thần nhân văn, thấm nhuần học vấn uyên bác nhưng vẫn gần gũi, dung dị. Thơ ngụ ngôn của ông tiêu biểu cho bút pháp linh hoạt, nhẹ nhàng mà sâu cay, có khả năng vạch trần thói hư tật xấu, phê phán xã hội với một nụ cười tinh quái, đôi lúc đầy châm biếm mà vẫn làm người đọc yêu mến. Chính nét hài hước tinh tế đó đã khiến tác phẩm của ông dễ đi vào lòng người, trở thành những bài học đạo đức sâu sắc nhưng không khô khan, nặng nề.
• Đặc biệt, thơ của La Fontaine mang đậm tính dân tộc, phản ánh tinh thần, tâm hồn và văn hóa Pháp một cách rõ nét. Vì vậy, ông được xem như một biểu tượng tiêu biểu của nền văn học Pháp, người đã góp phần tôn vinh vẻ đẹp ngôn ngữ, trí tuệ và tâm hồn của đất nước mình qua những vần thơ ngụ ngôn bất hủ.