Bài viết dưới đây khái quát về Tiểu sử cuộc đời, sự nghiệp, phong cách sáng tác và nhận định đánh giá về nhà thơ Trần Đăng Khoa
Tiểu sử, cuộc đời
– Nhà thơ Trần Đăng Khoa sinh ngày 26 tháng 4 năm 1958, tại làng Trực Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương.
– Ông là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, đặc biệt nổi bật từ rất sớm với vai trò “thần đồng thơ ca” qua nhiều tác phẩm viết từ thời niên thiếu.
– Trần Đăng Khoa sinh ra trong một gia đình có truyền thống văn chương.
– Ông theo học lớp 10 tại Trường Phổ thông cấp 3 Nam Sách. Sau đó, ông theo đuổi con đường văn chương chuyên nghiệp tại Trường Viết văn Nguyễn Du, và tiếp tục học tập, nghiên cứu tại Viện Văn học Thế giới M. Gorki, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Nga.
Sự nghiệp
– Trần Đăng Khoa bắt đầu làm thơ từ rất sớm. Năm 8 tuổi, ông đã có bài thơ đầu tiên được đăng báo, đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình văn chương đầy ấn tượng.
– Năm 1968, khi mới 10 tuổi, tập thơ đầu tay “Từ góc sân nhà em” được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành, tạo tiếng vang lớn trong làng thơ thiếu nhi. Tập thơ tiếp theo, “Góc sân và khoảng trời”, tiếp tục khẳng định tài năng đặc biệt của ông, đưa tên tuổi Trần Đăng Khoa trở thành hiện tượng hiếm có trong lịch sử văn học Việt Nam.
– Ngày 26 tháng 2 năm 1975, khi đang học lớp 10, ông nhập ngũ và được biên chế vào Tiểu đoàn 691, Trung đoàn 2, Quân tăng cường Hải Hưng.
– Sau ngày đất nước thống nhất, do không còn nhu cầu bổ sung quân cho chiến trường, ông được điều chuyển về Quân chủng Hải quân.
– Trong giai đoạn 1978–1979, ông đã tham gia chiến đấu tại chiến trường Tây Nam, góp phần bảo vệ biên giới Tổ quốc.
– Sau thời gian học tập tại Viện Văn học Thế giới M. Gorki (Nga), ông trở về nước và công tác tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội với vai trò biên tập viên.
– Từ tháng 6 năm 2004, khi mang quân hàm Thượng tá Quân đội nhân dân Việt Nam, Trần Đăng Khoa được điều động sang công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam, giữ chức Phó Trưởng ban Văn học Nghệ thuật, sau đó là Trưởng ban Văn học Nghệ thuật.
– Năm 2008, khi Đài Tiếng nói Việt Nam thành lập kênh truyền hình VOVTV (Hệ phát thanh có hình), Trần Đăng Khoa được bổ nhiệm làm Giám đốc đầu tiên của hệ này. Sau đó, ông tiếp tục đảm nhiệm cương vị Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Đài Tiếng nói Việt Nam.
– Hiện nay, Trần Đăng Khoa là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa IX, tiếp tục đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền văn học đương đại.
Phong cách sáng tác
– Trần Đăng Khoa là một trong những gương mặt thơ ca nổi bật trước năm 1975, được mệnh danh là “thần đồng thơ Việt Nam”. Phong cách sáng tác của ông vừa hồn nhiên, tinh tế, vừa giàu nhạc điệu và hình ảnh, tạo nên sức hút đặc biệt đối với người đọc ở nhiều thế hệ.
– Thơ Trần Đăng Khoa trải rộng trên nhiều thể thơ như ba chữ, bốn chữ, ngũ ngôn, lục bát,… cho thấy sự linh hoạt và sáng tạo trong cách thể hiện. Ông đặc biệt thành công khi khắc họa thiên nhiên và quê hương, với những hình ảnh gần gũi, sinh động nhưng không kém phần sâu sắc. Cảnh vật hiện lên trong thơ ông không đơn thuần là mô tả mà luôn chan chứa tình cảm, phản ánh cái nhìn đầy rung cảm của một tâm hồn yêu quê hương tha thiết và nhạy cảm trước vẻ đẹp của cuộc sống.
– Bằng con mắt quan sát tinh tế và ngôn ngữ giản dị, Trần Đăng Khoa đã làm nổi bật những chất liệu quen thuộc trong đời sống thường nhật từ con trâu, cánh diều, bầu trời, tiếng mưa đến giếng nước sân đình khiến người đọc dễ dàng đồng cảm, liên tưởng và hình dung. Vần thơ nhẹ nhàng, trong trẻo nhưng vẫn đầy sức gợi, như một bản nhạc dịu êm ngân lên từ ký ức làng quê Việt.
– Thơ ông không chỉ là tiếng nói của một đứa trẻ yêu quê, yêu mẹ, mà còn là tiếng lòng của một người chứng kiến những biến chuyển của đất nước, đi qua cả những thời khắc chiến tranh và hòa bình, để lại dấu ấn sâu sắc trong nền văn học Việt Nam hiện đại.
Tác phẩm
– Một số tác phẩm nội bật của nhà thơ:
+ Từ góc sân nhà em, 1968.
+ Góc sân và khoảng trời, tập thơ, 1968, 107 bài thơ, tái bản khoảng 30 lần, được dịch và xuất bản tại nhiều nước trên toàn thế giới.
+ Hạt gạo làng ta, 1969
+ Đi đánh thần Hạn, trường ca 4 chương, 1970.
+ Thơ Trần Đăng Khoa (tập 1), tuyển tập thơ, 1970.
+ Trường ca Trừng phạt, 1973.
+ Khúc hát người anh hùng, trường ca, 1974.
+ Trường ca Giông bão, trường ca, 1983.
Nhận định, đánh giá
– Nhà nghiên cứu phê bình Nguyễn Đăng Mạnh: “Trần Đăng Khoa luôn cảm nhận đựơc vẻđẹp trong trẻo, trinh nguyên, thuần nhất của vùng quê dân dã”
– Dương Thu Hương: ” Trần Đăng Khoa đã bộc lộ một tình yêu quê hương sâu sắc và truyền cho người đọc tình yêu ấy. Với tất cả bạn đọc nước ngoài, qua thơ anh, họ cũng hiểu thêm phần nào về phong vị Việt Nam”
– Phạm Hổ trong tiểu luận “Đọc lại thơ Trần Đăng Khoa” cho rằng: “Trần Đăng Khoa đã không viết về những cái gì xa lạ mà viết những cái ở ngay làng quê mà ngày ngày em trông thấy và hầu như toàn bộ thơ Trần Đăng Khoa là viết bằng lòng yêu thương…”
– Trần Đăng Xuyền: “Thơ Trần Đăng Khoa chạm đến bản chất, cái cốt lõi của làng quê”
– Phạm Hổ đã viết về Trần Đăng Khoa: “thơ Trần Đăng Khoa viết lúc còn bé đã chịu sự thử thách khá dài trên dưới 30 năm với bao nhiêu những đổi thay trong cuộc sống không thể lường trước… Đến nay, đọc lại thơ Trần Đăng Khoa, tôi vẫn thấy hay, có bài còn hay hơn”
