Nhà thơ Phạm Tiến Duật (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, tác phẩm chính, thành tựu, phong cách sáng tác, nhận định về nhà thơ Phạm Tiến Duật

Mục lục nội dung

Tiểu sử

Phạm Tiến Duật (1941 – 2007) là một nhà thơ nổi bật của nền văn học Việt Nam hiện đại.
Quê quán: huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
Học vấn: Ông tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964.
Dù được đào tạo để trở thành giáo viên, ông đã lựa chọn con đường khác: lên đường nhập ngũ, trực tiếp tham gia kháng chiến chống Mỹ, và trở thành một trong những tiếng thơ tiêu biểu của thế hệ “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.

Phần lớn sáng tác thơ của Phạm Tiến Duật ra đời trong thời kỳ ông tham gia quân ngũ, trực tiếp sống và chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn ác liệt, để lại dấu ấn sâu đậm về một thời bom đạn gian khổ mà hào hùng.
Năm 1970, sau khi đoạt giải Nhất cuộc thi thơ báo Văn nghệ, tên tuổi Phạm Tiến Duật được đông đảo bạn đọc biết đến. Cùng năm đó, ông được kết nạp vào Hội Nhà văn Việt Nam, chính thức bước vào con đường văn học chuyên nghiệp.
Sau ngày đất nước thống nhất, Phạm Tiến Duật về công tác tại Ban Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam, tiếp tục sáng tác và có nhiều đóng góp cho nền thơ ca đương đại.
Ngoài văn chương, ông còn tham gia lĩnh vực truyền hình: là người dẫn chương trình “Vui – Khỏe – Có ích” trên kênh VTV3 của Đài Truyền hình Việt Nam trong những năm đầu phát sóng, tạo được ấn tượng thân thiện, dí dỏm với khán giả.
Ngày 4 tháng 12 năm 2007, Phạm Tiến Duật qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Năm 1970, Phạm Tiến Duật đoạt giải Nhất cuộc thi thơ báo Văn nghệ, khẳng định tài năng thơ ca và nhanh chóng trở thành gương mặt tiêu biểu trong nền thơ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ.
Ông là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, suốt đời gắn bó, cống hiến vì văn học cách mạng.
Ghi nhận những đóng góp to lớn của ông cho nền văn học nước nhà, năm 2001, Phạm Tiến Duật được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.
Sau khi qua đời, năm 2012, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật, phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước dành cho những tác giả có đóng góp xuất sắc, lâu dài.
Đặc biệt, ngày 19 tháng 11 năm 2007, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã ký quyết định trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì cho nhà thơ Phạm Tiến Duật, nhằm tôn vinh những cống hiến của ông đối với sự nghiệp văn hóa, nghệ thuật nước nhà.

Phạm Tiến Duật là nhà thơ tiêu biểu viết về hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nổi bật qua những hình tượng người lính, cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Thơ ông đã góp phần khắc họa một thế hệ trẻ dũng cảm, sôi nổi, yêu đời, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc.
Thơ Phạm Tiến Duật được giới chuyên môn và bạn đọc đánh giá cao nhờ giọng điệu trẻ trung, sôi nổi, pha chút tinh nghịch, ngang tàng rất lính, nhưng đồng thời vẫn rất tinh tế, sâu sắc, giàu chất suy tưởng. Ông đã đem hơi thở của đời sống chiến trường vào thơ, làm mới tiếng nói trữ tình của văn học chống Mỹ.
Phạm Tiến Duật được mệnh danh là “con chim lửa của Trường Sơn huyền thoại”, “cây săng lẻ của rừng già”, “ngọn lửa đèn” của một thế hệ nhà thơ kháng chiến, và được nhiều người ngợi ca là “nhà thơ lớn nhất thời chống Mỹ”.

Vũ Quần Phương nói rằng: “Thơ Phạm Tiến Duật đầy rẫy những chi tiết đời sống đánh Mỹ chính xác, cụ thể như hiện vật trong bảo tàng…”.
Vũ Văn Sỹ đã nói: “Thơ Phạm Tiến Duật đã lưu lại trong lịch sử văn học dấu mốc của thơ trữ tình Việt Nam trên hành trình đi tìm cái đẹp trên các sự kiện và biến cố in đậm chất sử thi của một thế kỉ đầy biến động”.
Nguyễn Minh Châu nói rằng : “Sự xuất hiện của Phạm Tiến Duật đã làm xôn xao đời sống thơ ca vốn có. Thơ Phạm Tiến Duật đã cổ vũ cho cuộc chiến đấu theo cách riêng của mình và đã đón nhận được sự quan tâm đặc biệt từ nhiều phía”.
Nguyễn Ngọc Thiện nói : “Hồn thơ Phạm Tiến Duật phóng khoáng, rộng mở, cái đẹp của cuộc sống chiến đấu đi vào thơ ông tự nhiên và rất thật”. Ông cho rằng, thơ Phạm Tiến Duật “là tiếng nói khoẻ khoắn, đôn hậu, bắt nguồn trực tiếp từ cuộc sống chiến đấu sôi nổi mà hào hùng của dân tộc”.