Nhà thơ Lan Sơn (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác)

Thi sĩ Lan Sơn thuộc số những người sớm đến với phong trào Thơ mới, thể hiện là người am hiểu thơ truyền thống dân tộc và chịu ảnh hưởng sâu đậm từ nguồn thơ Pháp. Bài viết dưới đây Khái quát về Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác của Nhà thơ Lan Sơn.

Tiểu sử

– Lan Sơn (tên thật Nguyễn Đức Phòng), sinh ngày 11/4/1912 tại Hải Phòng, nguyên quán huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An.

– Do theo cha mẹ mưu sinh, tuổi thơ của ông gắn liền với nhiều vùng đất và ngôi trường khác nhau: Trường Bonnal (Hải Phòng), Trường Tourane (Đà Nẵng), Trường Bảo hộ (Hà Nội).

– Trưởng thành, ông làm việc tại Sở Công chính Hải Phòng, đồng thời say mê sáng tác thơ.

Sự nghiệp sáng tác

– Lan Sơn xuất hiện và để lại dấu ấn trong phong trào Thơ mới 1930 – 1945, chủ yếu với những vần thơ về tình yêu và kỷ niệm thời thơ ấu. Năm 1934, ông cho ra mắt tập thơ “Anh với Em”, tác phẩm duy nhất do chính ông tuyển chọn và xuất bản. Thơ của Lan Sơn được Hoài Thanh – Hoài Chân trong Thi nhân Việt Nam đánh giá giàu cảm xúc chân thành, tha thiết, dễ chạm đến lòng người bởi sự giản dị và chân thực.

– Trước Cách mạng Tháng Tám, thơ ông thường đăng trên các tờ báo: Hải Phòng tuần báo, Phong Hóa, Ngày Nay, Tinh Hoa. Cách mạng bùng nổ, ông tham gia khởi nghĩa ở Hải Phòng, có những bài thơ phản ánh khí thế sục sôi của dân tộc. Sau đó, ông vào chiến khu tham gia kháng chiến chống Pháp, nhưng rồi trở lại Hà Nội làm nghề dạy học cho đến cuối đời.

– Sau năm 1945, Lan Sơn sáng tác ít hơn, song vẫn để lại một số bài thơ giàu tâm trạng, phản chiếu nỗi bi uất và u uẩn trong những năm cuối đời.

• Tác phẩm tiêu biểu

Đám ma đi

Vết thương lòng

Tết và người qua

….

Phong cách sáng tác

– Lan Sơn là một trong những gương mặt xuất hiện sớm của phong trào Thơ mới, mang đến tiếng thơ chân thành và dịu nhẹ. Ông thường viết về tình yêu và những kỷ niệm tuổi thơ, không đi sâu vào những nỗi u uẩn, phức tạp trong nội tâm mà chỉ chọn những điều rất đỗi quen thuộc, bình dị của đời sống để diễn đạt. Tuy vậy, chính sự giản dị ấy lại tạo nên một giọng điệu thiết tha, thành thực, dễ chạm đến trái tim người đọc.

– Thơ Lan Sơn mang vẻ đẹp của sự hồn nhiên, bỡ ngỡ, đôi khi vụng về nhưng lại có duyên riêng  giống như lời thỏ thẻ, ngây ngô mà chân thành của một thiếu nữ mới lớn. Ông thường khắc họa nỗi mong nhớ, chờ đợi, khát khao trong tình yêu bằng ngôn ngữ giản dị mà giàu cảm xúc.

– Bên cạnh đó, Lan Sơn còn có khả năng sử dụng những chi tiết, hình ảnh tinh tế, đôi khi chỉ một vài chữ cũng đủ khơi gợi những liên tưởng mạnh mẽ và giàu sức gợi. Thơ ông vừa cho thấy sự am hiểu truyền thống dân tộc, vừa chịu ảnh hưởng rõ rệt của thi ca Pháp, đặc biệt trong cách khai thác thế giới nội tâm và xây dựng hình ảnh.

– Tuy sự nghiệp thơ ca không kéo dài, và tình yêu – nguồn cảm hứng lớn nhất của ông phai nhạt dần khiến mạch thơ cũng vơi đi, nhưng Lan Sơn vẫn để lại dấu ấn riêng. Ông góp phần khẳng định diện mạo thơ trữ tình cá nhân, góp một tiếng nói chân thành và mới mẻ cho những ngày đầu của phong trào Thơ mới.

Nhận xét

Trong quyển Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh – Hoài Chân, có đoạn:

Một buổi sáng kia, tình yêu đã đến với Lan Sơn và người học trò ấy bỗng trở thành thi sĩ.

Tình yêu không đưa Lan Sơn vào một trời đất nào xa lạ, Lan sơn chưa từng đi sâu vào những chỗ u uẩn trong lòng người. Người chỉ nói những điều rất tầm thường, những điều ai cũng biết, nhưng giọng nói của người thiết tha, chân thực dễ cảm lòng ta…

Kể Lan Sơn còn vụng về nhiều. Lắm lúc người ngập ngừng, bỡ ngỡ. Nhưng cái bỡ ngỡ ấy không phải không có chút duyên riêng…

Tiếc thay tình yêu ngày một lạt. Lan Sơn hình như chỉ còn giữ lại một cái bóng để làm thơ. Nhưng tình hết, thơ Lan Sơn cũng hết…

Nguyễn Tấn Long – Nguyễn Hữu Trọng, tác giả Việt Nam thi nhân tiền chiến, viết:

Có lẽ tim lòng của thi sĩ Lan Sơn đã bị hai vết rạn nứt: một, khi mất người mẹ thân yêu:

Thêm cách những đêm mưa lạnh lùng,
Con nằm ấm áp ở trong phòng,
Hạt mưa ru nựng con yên ngủ,
Lặn lội trên đường mẹ gắng công.
…
Mẹ gọi “Anh” vì con lớn rồi
Và ngày Mẹ mệt yếu than ôi!
Con nên người, Mẹ không còn nữa,
Mẹ khuất, con làm báo nghĩa ai?…

(Lá thu),

Và hai là cuộc tan vỡ mộng tình…Theo tác giả “Thi nhân Việt Nam”, thì chính thi sĩ Lan Sơn đã yêu cầu trích đang bài “Đám ma đi” như để đánh dấu một cuộc tình đã chết…

Đám ma đi trong hơi sương lạnh giá,
Đi trên đường và đạp xéo lòng tôi.
Đám ma kéo lê thê trong lòng lạnh giá
Đem chôn đi những kỷ niệm lâu rồi,
Đám ma đi trong mưa phùng thê thảm quá,
Đi hàng ngày chưa tới huyệt lòng tôi…
Thật là một sự giá rét dai dẳng của cõi lòng chưa từng nhận được sự ấm áp của tình yêu!