Đoàn Văn Cừ là nhà thơ nổi tiếng từ Phong trào Thơ Mới. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, phong cách sáng và những nhận định đánh giá về nhà thơ Đoàn Văn Cừ
Tiểu sử
– Đoàn Văn Cừ sinh ngày 25 tháng 11 năm 1913 tại xã Nam Lợi, huyện Nam Ninh, tỉnh Nam Định.
– Ông là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, và trở thành Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1957. Nhà thơ qua đời ngày 27 tháng 6 năm 2004, khép lại một cuộc đời gắn bó bền bỉ với văn học và cách mạng.
– Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Đoàn Văn Cừ làm nghề dạy học, đồng thời tham gia phong trào công nhân Nhà máy sợi Nam Định vào năm 1936.
– Năm 1948, ông tòng quân, trực tiếp tham gia kháng chiến chống Pháp, đồng thời hoạt động trên nhiều lĩnh vực như công tác văn nghệ, phiên dịch, địch vận tại Liên khu III.
– Từ năm 1959, Đoàn Văn Cừ làm biên tập viên tại Nhà xuất bản Phổ thông.
– Đến năm 1971, ông là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh.
– Năm 1974, ông công tác tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Nam Ninh (thuộc tỉnh Hà Nam Ninh lúc bấy giờ).
– Những năm cuối đời, Đoàn Văn Cừ gần như sống ẩn dật tại quê nhà, lặng lẽ dành thời gian cho thi ca và đời sống thôn dã. Ông qua đời cũng chính tại nơi quê hương yêu dấu vào ngày 27 tháng 6 năm 2004, khép lại cuộc đời một thi sĩ chân chất, gắn bó sâu nặng với đất và người vùng quê Bắc Bộ.
– Đoàn Văn Cừ được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001, Giải thưởng văn học Nguyễn Khuyến hạng B (không có hạng A) của UBND tỉnh Hà Nam Ninh (1985). Con trai ông, họa sĩ Đoàn Văn Nguyên cũng được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2006.
Phong cách sáng tác
– Đoàn Văn Cừ xuất hiện trên thi đàn Việt Nam trong Phong trào Thơ mới, nổi bật với những bài thơ viết về thôn quê bằng một bút pháp tả chân rất riêng. Ông không chỉ miêu tả thiên nhiên mà còn khắc hoạ đời sống con người nông thôn một cách chân thực, sinh động, giàu màu sắc và hơi thở cuộc sống.
– Thơ ca của Đoàn Văn Cừ mang đậm tính cách mạng và chất trữ tình sâu lắng, gợi nhắc người đọc tới những giá trị tốt đẹp của quê hương, đất nước. Ông vận dụng nhuần nhuyễn chất liệu văn hóa dân gian, từ ngôn ngữ, hình ảnh đến âm hưởng, khiến thơ ông vừa mộc mạc, vừa thấm đẫm hồn quê.
– Bên cạnh vẻ đẹp yên bình, thơ ông còn toát lên khí thế hăng hái, kiên quyết đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Đây chính là điểm đặc biệt giúp các tác phẩm của Đoàn Văn Cừ không chỉ được đông đảo độc giả yêu mến mà còn được giới chuyên môn đánh giá cao.
Một số tác phẩm tiêu biểu
- Thôn ca I (thơ, 1944)
- Thơ lửa (thơ, in chung, 1947)
- Việt Nam huy hoàng (thơ, 1948)
- Quân dân Nam Định anh dũng chiến đấu (phóng sự, 1953)
- Trần Hưng Đạo, anh hùng dân tộc (thơ, 1958)
- Thôn ca II (thơ, 1960)
- Dọc đường xuân (thơ, 1979)
- Đường về quê mẹ (thơ, 1987)
- Tuyển tập Đoàn Văn Cừ (1992).
Nhận định về tác giả Đoàn Văn Cừ
– Hoài Chân nhận xét: “Những bức tranh trong thơ Đoàn Văn Cừ không phải chỉ đơn sơ vài nét như những bức tranh xưa của Á Đông. Bức tranh nào cũng đầy dẫy sự sống và rộn rịp những hình sắc tươi vui. Mỗi bức tranh là một thế giới linh hoạt”.
– Nhà văn Hoài Thanh: “Trong các nhà thơ đồng quê, không ai có ngòi bút dồi dào mà rực rỡ như Đoàn Văn Cừ”
