Nhà thơ Đặng Hiển (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Tác giả Đặng Hiển là một gương mặt đáng quý trong làng văn học Việt Nam hiện đại. Di sản thơ ca và lý luận của ông là tiếng nói nhân văn lặng lẽ nhưng sâu lắng, góp phần làm nên vẻ đẹp đời thường và chiều sâu tư tưởng cho văn học Việt Nam nửa sau thế kỷ XX. Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà thơ Đặng Hiển 

Tiểu sử

– Đặng Hiển, tên thật là Đặng Đức Hiển, sinh ngày 9/5/1939 tại xã Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, một vùng quê giàu truyền thống hiếu học và văn hóa.

– Ông không chỉ là một nhà thơ, mà còn là nhà giáo ưu tú, nhà viết kịch, văn xuôi và nhà lý luận – phê bình văn học có đóng góp bền bỉ, đa dạng cho nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại.

Sự nghiệp

– Thuở nhỏ, Đặng Hiển theo học tiểu học và trung học tại quê nhà Nam Định, sau đó tiếp tục học phổ thông tại Hà Nội.

– Từ năm 1956 – 1959, ông theo học Đại học Văn khoa Hà Nội, và sau khi tốt nghiệp, ông trở về công tác giảng dạy tại tỉnh Hà Tây (cũ) từ 1959 đến 1999 – gần bốn thập kỷ miệt mài bên bục giảng.

– Không chỉ là một nhà giáo gương mẫu, Đặng Hiển còn giữ trọng trách trong hoạt động văn nghệ địa phương. Từ năm 1998 – 2002, ông là Phó Chủ tịch kiêm Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Hà Tây, và sau khi nghỉ hưu năm 2000, ông tiếp tục đóng góp với vai trò cộng tác viên biên tập cho tạp chí Tản Viên Sơn đến tận cuối đời.

– Với tâm huyết và cống hiến không ngừng, ông được phong danh hiệu Nhà giáo ưu tú, trở thành Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội viên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam.

Tác phẩm tiêu biểu

– Trong suốt sự nghiệp sáng tác, nhà thơ Đặng Hiển đã để lại 17 tập thơ, 4 tập truyện ký, 6 tập kịch và 11 tập lý luận – phê bình văn học, cho thấy sức viết dồi dào và tâm huyết lớn lao của ông đối với văn chương.

Thơ:

• Trường ca đôi cánh

• Hồ trong mây

• Thời gian xanh

• Bài thơ trên đá

• Con chúng ta

• Lời chào mùa thu

• Dâng Bác

• Đất thiêng…

Kịch:

• Con chúng ta

• Trên đồi thông

• Nỗi đau trồng người

• Điểm hẹn của lịch sử

• Áo trắng tháng Mười

• Mỹ nhân nơi đồng cỏ…

Lý luận – phê bình:

• Cảm nhận và suy nghĩ

• Dạy văn học văn

• Bình luận văn học

• Văn chương – cảm nhận và bình luận

• Văn chương người cùng thời

• Văn học dưới góc nhìn địa – văn hóa

• Thơ hay và lời bình (2 tập)…

Ngoài ra, thơ ông còn được tuyển chọn đăng trong nhiều ấn phẩm có giá trị như Thơ Việt Nam hiện đại (1995), Tuyển tập thơ thầy giáo và nhà trường (1999), Thơ thiếu nhi chọn lọc (2000)…

Phong cách sáng tác

– Khởi đầu là một nhà giáo, Đặng Hiển luôn mang trong mình cái nhìn nhân ái và tích cực về cuộc đời.

– Thơ ông không cầu kỳ, kiểu cách, mà giản dị, trong trẻo, giàu cảm xúc, thể hiện tấm lòng yêu nghề, yêu người và yêu cuộc sống.

– Chất thơ của ông như một dòng suối mát lành chảy ra từ lòng yêu thương, chan chứa niềm tin và khát vọng. Tứ thơ gần gũi với đời thường, nhưng thấm đẫm chiều sâu triết lý nhân sinh. Ông viết nhiều về nghề giáo, về quê hương, về tình yêu con người, về Bác Hồ…, tất cả đều được thể hiện bằng giọng thơ mộc mạc, chân thành, dễ đi vào lòng người.

Giải thưởng và vinh danh

Với những đóng góp không mệt mỏi cho cả giáo dục và văn học nghệ thuật, Đặng Hiển đã nhận được nhiều giải thưởng cao quý:

• Giải thơ của báo Giáo dục & Thời đại và báo Người giáo viên nhân dân: 1961, 1990, 1998.

• Giải nhì thơ Hà Nội (1956–1957).

• Giải VHNT Nguyễn Trãi: 1991–1995 (kịch), 1996–2000 (thơ).

• Giải thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam: 1995 (kịch), 1998 (thơ), 2003 (kịch).

• Giải C – Giải thưởng sáng tác về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2015 với tập thơ Dâng Bác.

• Giải Ba Cuộc vận động viết về thương binh – liệt sĩ năm 2017 với tập thơ Đất thiêng.

Nhận định, bình luận

– Nhà thơ Đỗ Anh Vũ – một trong những học trò của nhà giáo Đặng Hiển viết: “Cả một đời vừa dạy học vừa làm thơ, thầy Đặng Hiển là người kỹ sư tâm hồn đã gieo bao hạt giống đẹp cho đời, biết bao hoc trò đã là những người thành đạt, hành trang bước vào đời luôn có những bài thơ, những giờ giảng văn không thể quên của tuổi hoa niên”.

– Nhà thơ Hữu Thỉnh chia sẻ: “Tôi thực sự xúc động vì lâu nay chỉ thấy trò viết về thầy, rất ít khi thầy viết về trò. Nhưng với nhà giáo Đặng Hiển, tình cảm thầy dành cho học trò như vô điều kiện, vô bờ bến. Đọc tập thơ, ta thấy một không gian giáo dục, một môi trường sư phạm trong trẻo đã tràn vào thi ca với tình thầy trò chân thành nhất”.