Nhà thơ Bế Kiến Quốc là một trong những tài năng của thế hệ những nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh chống Mỹ. Bài viết dưới đây khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà thơ Bế Kiến Quốc
Tiểu sử, cuộc đời
– Nhà thơ Bế Kiến Quốc sinh năm 1949 tại Nam Định.
– Năm 1970, ông tốt nghiệp khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Ông từng học Trường bồi dưỡng Những người viết văn trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam (năm 1972), rồi tham gia Khóa học cao cấp rút gọn của Học viện Văn học Gorki (Liên Xô-1988).
– Từ năm 1970 – 1977, nhà thơ Bế Kiến Quốc làm công tác phong trào ở Ty văn hoá Hà Tây.
– Từ năm 1977 – 2000, ông chuyển công tác về tuần báo Văn Nghệ – Hội Nhà văn Việt Nam, làm Trưởng ban Thơ và Thư ký toà soạn.
– Từ năm 2000- 2002, ông là Tổng biên tập báo Người Hà Nội thuộc Hội Liên hiệp VHNT Hà Nội.
Ông qua đời ngày 25 tháng 6 năm 2002, tại Bệnh viện Hữu Nghị Việt Xô.
Các tác phẩm tiêu biểu
– Dòng suối thần kỳ ( Truyện thơ thiếu nhi – 1984)
– Chú ngựa mã sao (Truyện thơ thiếu nhi – 1979)
– Những dòng sông ( Thơ, in chung – 1979)
– Cuối rễ đầu cành (Thơ – 1994)
Phong cách sáng tác
– Bế Kiến Quốc cho rằng: thơ chân chính trước hết phải có khả năng nâng cao tâm hồn con người, góp phần làm cho con người trở nên thanh cao, đẹp đẽ hơn trong suy nghĩ và tình cảm. Ông đề cao những nhà thơ biết nói tiếng nói của thời đại, của dân tộc, bởi đó mới là những tiếng nói thực sự có ý nghĩa, gắn bó với đời sống cộng đồng, chia sẻ khát vọng và nỗi niềm của đất nước, nhân dân. Đối với ông, “kỹ thuật cao” không phải đích đến quan trọng nhất của thơ. Dẫu thơ có tinh xảo, cầu kỳ đến đâu mà không truyền được hơi thở của thời đại, không làm sáng lên phần nhân ái, thiện lương trong con người thì cũng trở nên vô nghĩa. Và điều ông coi trọng nhất chính là: thơ phải luôn hướng về phần sáng của cuộc đời, phải gieo vào lòng người niềm tin, hy vọng, tình yêu thương, thức tỉnh những giá trị cao cả.
– Bế Kiến Quốc thường tâm niệm: “Đối với văn học, để sáng tác hay và có ích, cần phải sống hết mình-sống với mọi người, với thế giới, với truyền thống văn hóa của dân tộc và của nhân loại, sống với quá khứ, với hiện tại và tương lai.
– Thơ Bế Kiến Quốc giàu suy ngẫm với nhiều ý tưởng lạ, nhưng ông không nghiêng hẳn về phía trình bày những khám phá nội tâm đang day dứt, ám ảnh con người hiện đại, mà luôn có ý hướng sự tìm tòi của mình về phía đời sống lớn lao ở chung quanh chúng ta.
Giải thưởng
– Giải Nhì cuộc thi thơ của tuần báo Văn nghệ với bài thơ “Những dòng sông” năm 1969.
– Giải thưởng cuộc thi viết về tài trí Việt Nam của tạp chí Thế giới mới năm 1995 – 1996 .
– Giải thưởng cuộc thi sáng tác cho thiếu nhi năm 1979 và 1985.
– Giải thưởng cuộc vận động viết về thương binh liệt sĩ, năm 1973.
– Giải thưởng cuộc thi ký của báo Sài Gòn Giải phóng, năm 1985, và cuộc thi ký của Đài Tiếng nói Việt Nam, năm 1986.
Nhận định
– Nhà thơ Hữu Thỉnh nhận xét về Bế Kiến Quốc: “Bế Kiến Quốc là một nhà thơ đầy lý tưởng và khát vọng, ngọn lửa tinh thần sáng tạo ông mang trong mình từ thuở là sinh viên còn cháy mãi trong cuộc đời làm thơ, làm báo cho đến lúc Quốc qua đời. Khi nhà thơ còn sống, chưa bao giờ tôi thấy ngọn lửa ấy, niềm tin trong sáng ấy suy sụp trong Quốc – một con người trung thực, nhất quán, đòi hỏi rất cao ở mình và bạn bè, đồng nghiệp. Từ những bài thơ đầu tay hồi sinh viên cho tới những sáng tác sau này về thân phận, về những nỗi buồn thấm thía trong đời con người, ở đâu ta cũng thấy một nhân cách thơ Bế Kiến Quốc.”
– Họa sĩ Thành Chương xúc động bày tỏ: “Có một số người chỉ đánh giá cao thơ Bế Kiến Quốc trên những tập thơ in sau lúc nhà thơ qua đời. Riêng tôi thì tôi đánh giá cao phẩm chất tài năng thơ của Quốc ngay khi ông còn sống. Chính vì thế ở góc độ bạn bè, tôi thường tâm sự với Quốc: ông chỉ nên làm thơ thôi – đừng nên làm lãnh đạo vì cái ông để lại cho đời là thơ ca, đấy mới là sự nghiệp chính của đời ông, cho nên tôi muốn ông chuyên tâm về việc đó.”
