Nhà phê bình văn học Trương Chính (Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định)

Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà phê bình văn học Trương Chính. 

Tiểu sử

– Tác giả Trương Chính (1916–2004), tên thật là Bùi Trương Chính, còn có bút danh là Nhất Văn.

– Ông sinh ra tại Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh và là một nhà văn, nhà phê bình văn học, dịch giả có đóng góp quan trọng vào nền văn học Việt Nam hiện đại.

– Trong suốt cuộc đời cầm bút, Trương Chính luôn giữ vững bản lĩnh của một người làm văn chương thuần túy – một “con chiên ngoan đạo” của nhà thờ nghệ thuật.

Sự nghiệp

– Trương Chính bắt đầu viết phê bình từ rất sớm, năm 1936 khi ông mới 20 tuổi. Tuy nhiên, mãi đến năm 1939, ông mới xuất bản tập đầu tay “Dưới mắt tôi”, ghi dấu bước khởi đầu trong sự nghiệp văn chương.

– Trong thời kỳ Kháng chiến chống Pháp, ông công tác tại Bộ Giao thông Vận tải và tạm dừng hoạt động văn học.

– Năm 1952, ông được cử sang Trung Quốc học Trung văn và sau đó được giữ lại dịch sách giáo dục học tại Khu học xá Trung ương.

– Trở về nước năm 1956, ông làm việc tại Ban Tu thư thuộc Bộ Giáo dục và bắt đầu trở lại với công việc viết văn, biên soạn sách. Ông cùng các học giả như Lê Thước, Vũ Đình Liên, Huỳnh Lý… thành lập nhóm Lê Quý Đôn, chuyên nghiên cứu và giảng dạy văn học cổ. Sau này, ông chuyển sang giảng dạy tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tập trung vào văn học Trung Quốc, dịch thuật, nghiên cứu văn học cổ, và thỉnh thoảng viết phê bình văn học hiện đại.

Tác phẩm tiêu biểu

– Sáng tác – phê bình:

• Dưới mắt tôi

• Những bông hoa dại

–  Dịch thuật:

• Gia đình Buddenbrook – Thomas Mann

• Làm gì – N.G. Chernysevsky

• Các tác phẩm của Lỗ Tấn: Gào thét, Bàng hoàng, Chuyện cũ viết lại, Tạp văn…

Ông cũng tham gia dịch, khảo đính, giới thiệu và nghiên cứu thơ văn trung đại Việt Nam viết bằng chữ Hán của các tác giả: Nguyễn Phi Khanh, Lê Quý Đôn, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Du, Nguyễn Quang Bích, Phan Huy Ích.

Phong cách sáng tác và phê bình

– Trương Chính là người theo đuổi quan niệm nghệ thuật vị nghệ thuật. Ông đánh giá tác phẩm văn học bằng chính giá trị nghệ thuật của nó, không lệ thuộc vào tiểu sử hay đời tư tác giả. Đối với ông, văn chương phải là nghệ thuật, và người làm văn chương cần trung thành với cái đẹp, với bản chất thẩm mỹ của tác phẩm. Phê bình của ông thường nhẹ nhàng, tinh tế nhưng sắc sảo, có chiều sâu học thuật và thiên về cảm thụ nghệ thuật.

Nhận định và bình luận

– “Nhiều người còn ưa thích Trương Chính thẳng thắn, bản lĩnh đến mức trắng phớ khen chê. Dù đây là tư cách đáng quý nhưng phàm đã là viết phê bình thì lẽ nào một mực véo von và ưa tâng bốc mới đạt? Sẽ dễ chịu hơn nếu giờ đây đón nhận “Dưới mắt tôi” mà không phải nghĩ nó là điển phạm phê bình. Nghĩa là, nó mời mọc chúng ta cùng đọc lại các tác giả, tác phẩm được nhắc đến; cùng dừng lâu ở những cột mốc văn chương vốn đã quen bị thờ ơ, quên lãng. “Dưới mắt tôi” theo đó, dưới bút mực quá vãng xa xôi, vẫn ở trên hành trình cảo thơm lần giở của hôm nay bền bỉ, chân thành” – (ThS. Mai Anh Tuấn – ĐH Văn hóa Hà Nội).