Giáo sư Nguyễn Văn Hạnh là một người nhà giáo, nhà lý luận phê bình văn học xuất sắc, tài năng. Bài viết đưới dây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, tác phẩm, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn/ Nhà phê bình/ Nhà lý luận văn học Nguyễn Văn Hạnh
Tiểu sử
Nguyễn Văn Hạnh (01/01/1931 – 19/11/2023) là nhà văn, nhà lý luận phê bình văn học, nhà giáo uy tín của nền văn học Việt Nam hiện đại. Quê quán tại Điện Thọ, Điện Bàn, Quảng Nam.
-
Năm 1953, ông được Liên khu ủy Khu V cử ra Bắc học tập; sau đó tiếp tục theo học tại Đại học Lomonosov (Liên Xô).
-
Từ 1959–1962, ông bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ và trở về nước với học vị tiến sĩ ở tuổi 30.
-
Ông được phong chức danh Phó giáo sư, là trí thức tiêu biểu trong giới khoa học xã hội miền Bắc những năm 1960–1970.
Sự nghiệp
-
Là một trong những gương mặt năng động của giới nghiên cứu lý luận văn học sau Cách mạng.
-
Chủ trì biên soạn bộ Cơ sở lý luận văn học – bộ giáo trình kinh điển dành cho sinh viên sư phạm.
-
Giữ các chức vụ quan trọng: Trưởng bộ môn Lý luận văn học, Phó Trưởng khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Huế (1977–1981); Phó Ban Văn hóa văn nghệ Trung ương; Thứ trưởng Bộ Giáo dục.
-
Sau năm 1990, ông chuyển công tác vào Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia tại TP.HCM.
Tác phẩm tiêu biểu
-
Cơ sở lý luận văn học (4 tập, 1965–1971)
-
Suy nghĩ về văn học (1972)
-
Thơ Tố Hữu – Tiếng nói đồng ý, đồng tình, đồng chí (1980, 1985)
-
Nam Cao – Một đời người, một đời văn (1993)
-
Lý luận văn học – Vấn đề và suy nghĩ (1995)
-
Văn học và văn hóa – Vấn đề và suy nghĩ (2002)
-
Trăm năm thơ Đất Quảng (2005)
-
Chuyện văn chuyện đời (2005)
-
Thực trạng và khuynh hướng lý luận phê bình (2009)
-
Phương pháp luận nghiên cứu văn học (2012)
Ngoài ra, ông còn có nhiều bài nghiên cứu, chân dung xuất sắc về các nhà văn như Nguyễn Trãi, Thạch Lam, Chế Lan Viên, Nguyễn Minh Châu, Phạm Tiến Duật…; từng dịch tác phẩm của M. Gorki và viết nhiều giáo trình phục vụ giảng dạy.
Phong cách sáng tác
– Nguyễn Văn Hạnh là một học giả uyên bác, lời văn sắc sảo, lập luận logic, giàu tính khoa học nhưng không khô cứng.
– Các tác phẩm của ông luôn toát lên sự thẳng thắn, trung thực trong đánh giá, góp phần định hướng giá trị, nâng đỡ và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ đặc biệt là sinh viên và giáo viên.
– Văn phong luận lý chặt chẽ, tư duy hiện đại, kết hợp sâu sắc giữa văn học với văn hóa – xã hội, tạo nên dấu ấn riêng trong giới phê bình học thuật Việt Nam.
Nhận định, đánh giá
– Huỳnh Như Phương: “Nguyễn Văn Hạnh không chỉ là nhà khoa học hàng đầu trên lĩnh vực lý luận phê bình văn học ở nước ta, mà còn có thể tôn vinh ông là một “nhà Quảng học” với tất cả ý nghĩa vốn có của từ này” (Báo Thanh Niên, 10 – 10 – 2010)
– Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều: “Ông là một người thầy khả kính, một người tiên phong và bản lĩnh đối với sự nghiệp đổi mới của văn học Việt Nam”
