Hoàng Ngọc Hiến là một tên tuổi quen thuộc trong làng văn học Việt Nam, với nhiều đóng góp đáng kể qua các tác phẩm và những nghiên cứu lý luận văn học sâu sắc. Bài viết dưới đây Khái quát Tiểu sử, sự nghiệp, phong cách sáng tác, nhận định về Nhà văn/ Nhà lý luận Hoàng Ngọc Hiến
Tiểu sử
-
Họ tên: Hoàng Ngọc Hiến
-
Ngày sinh – mất: 21/7/1930 – 24/1/2011
-
Quê quán: Làng Đông Thái, xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
-
Học vấn: Sau Cách mạng tháng Tám, ông học tại Trường trung học chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng (Vinh), sau đó được cử đi đào tạo tại Liên Xô.
Sự nghiệp
-
1959: Bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Văn học tại Đại học Tổng hợp Moskva (Liên Xô), chuyên ngành lý luận phê bình, với đề tài về nhà thơ Vladimir Mayakovsky.
-
Sau khi về nước: Giảng dạy tại nhiều trường đại học như ĐH Sư phạm Vinh, ĐH Văn hóa, đặc biệt là Trường Viết văn Nguyễn Du – nơi ông giữ chức Hiệu trưởng nhiều năm.
-
1979: Là thành viên sáng lập Trường Viết văn Nguyễn Du, giữ chức Chủ nhiệm Khoa Viết văn đầu tiên.
-
Từ 1983: Nhiệt thành cổ súy cho đổi mới sáng tác văn học Việt Nam, mạnh dạn phê phán các hạn chế của hệ lý luận văn học Xô Viết, đặc biệt là quan điểm của Zdanov.
-
1987: Trở thành Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
-
1996 – 1997: Đồng sáng lập và làm chủ bút tạp chí Vietnam Review (xuất bản tại Mỹ) cùng Huỳnh Sanh Thông và Trương Vũ.
Tác phẩm tiêu biểu
-
Maiacôpxki – Con người, cuộc đời và thơ (1976)
-
Văn học Xô Viết đương đại (1987)
-
Văn học – học văn (1992), Văn học và học văn (1997)
-
Văn học gần và xa (2000)
-
Triết lý văn hóa và triết luận văn chương (2006)
-
Hoàng Ngọc Hiến – Tuyển tập chọn lọc (2008)
-
Một số tác phẩm dịch và nghiên cứu triết học: Minh triết phương Đông và triết học phương Tây, Xác lập cơ sở cho đạo đức (dịch từ Francois Jullien)…
Phong cách sáng tác
– Hoàng Ngọc Hiến là một trí thức tài hoa, sắc sảo, để lại dấu ấn sâu đậm trong phê bình văn học và nghiên cứu văn hóa. Phong cách viết của ông nhất quán, logic, giàu chiều sâu triết lý và mang tính phản biện mạnh mẽ. Các công trình của ông luôn thể hiện tư duy độc lập, lập luận chặt chẽ, minh chứng xác đáng.
– Ông đề cao giá trị tri thức, đổi mới tư duy lý luận và thường xuyên phản tỉnh những khuôn mẫu giáo điều. Với sự miệt mài, nghiêm túc và dấn thân trong tư tưởng, Hoàng Ngọc Hiến đã góp phần không nhỏ làm phong phú đời sống học thuật và văn chương Việt Nam hiện đại.
Nhận định, đánh giá
– Nhà thơ Hữu Thỉnh: “Các giáo trình do thầy Hiến xây dựng, cho dù từ sơ thảo cũng đã có ý nghĩa khai sáng cho chúng tôi. Chúng tôi đã vừa học vừa khai phá kiến thức theo sự dày công nghiên cứu, chỉ đường của thầy Hiến.”
– Nhà văn Văn Giá khẳng định: “Trong tư cách nhà nghiên cứu, tác giả Hoàng Ngọc Hiến để lại dấu ấn quan trọng trong ba loại công việc: thứ nhất, nghiên cứu phê bình văn học; thứ hai, nghiên cứu văn hóa gắn liền với triết học và minh triết; thứ ba là dịch thuật, truyền bá và ứng dụng một số trường hợp tư tưởng và lý thuyết của phương Tây vào Việt Nam.”
– Nhà văn Đà Linh: “Thật kinh ngạc về sự giản dị và khiêm nhường của thầy. Con người uyên bác trong tư duy và sôi sục trong hành động như vậy mà trong tiểu sử tự thuật của Hội Nhà văn, chỉ có ba dòng sơ sài về bản thân và ba gạch đầu dòng sơ sài về tác phẩm. Trong khi chúng tôi lục lại các tác phẩm đã viết, đã in, đã công bố ở trong và ngoài nước của thầy thì số lượng lên đến hàng ngàn trang và tới gần 30 đầu sách”
– PGS.TS Phạm Vĩnh Cư: “Trường viết văn Nguyễn Du còn xa mới đạt đến tầm mang tên Nguyễn Du. Nhưng nếu có một cái tên gần gũi hơn, thực chất hơn dành cho nó thì tôi nghĩ nó phải mang tên Hoàng Ngọc Hiến”
